Laue
Tiếng Việt

Hướng dẫn — Khoa học

Hướng dẫn này dành cho các nhà tinh thể học, vật lý học, hóa học và khoáng vật học. Nó nhắc lại khung lý thuyết một cách thẳng thắn, rồi nói chính xác bộ máy tính toán của Laue tính những gì: các quy ước, các mô hình, giới hạn của chúng và tài liệu tham khảo. Các công thức được mở sẵn theo mặc định.

Tài liệu, quy ước và độ chính xác

Trong Laue

Một tài liệu .laue là một tệp JSON đọc được, có lược đồ đã được công bố. Nó giống hệt nhau trên Mac, iPad và PC. Bộ máy tính toán (LaueCore) tính bằng số hữu tỉ chính xác mọi thứ thuộc về đối xứng: các phép đối xứng, các vị trí, tọa độ Wyckoff. Nó chuyển sang số dấu phẩy động cho hình học, nhiễu xạ và tinh chỉnh. Một tọa độ gõ vào là 1/3 vẫn là 1/3; một giá trị thập phân gần với một phân số đơn giản (0.33333) được đưa về phân số đó khi nhập một tệp.

Các quy ước là của International Tables for Crystallography, tập A: ô quy ước, 530 cách đặt trục được mô tả bằng ký hiệu Hall của chúng, chữ cái Wyckoff và ký hiệu có định hướng của đối xứng vị trí. Bộ máy tính toán được kiểm chứng bằng một loạt dữ liệu tham chiếu: các phép đối xứng của 530 cách đặt trục, các vị trí Wyckoff, các phản xạ tắt và giản đồ bột của những cấu trúc đã biết.

Mục đích sử dụng Khoa học trong cài đặt hiển thị ký hiệu quốc tế và orbifold, và đặt nhiễu xạ lên hàng đầu.

Mạng, cơ sở và tenxơ mêtric

Lý thuyết

Một mạng L=Za⊕Zb⊕ZcL = \mathbb{Z}\mathbf{a} \oplus \mathbb{Z}\mathbf{b} \oplus \mathbb{Z}\mathbf{c} được mô tả, sai khác một phép đẳng cự, bởi tenxơ mêtric GG của nó. Tenxơ này chứa mọi thứ không phụ thuộc vào định hướng: khoảng cách, góc, thể tích. Mạng đảo L∗L^* có mêtric G−1G^{-1}. Một phép đổi cơ sở (a′,b′,c′)=(a,b,c)P(\mathbf{a}', \mathbf{b}', \mathbf{c}') = (\mathbf{a}, \mathbf{b}, \mathbf{c})P biến đổi tọa độ bằng P−1P^{-1} và mêtric bằng PTGPP^{\mathsf T} G P. Chỉ số Miller biến đổi như cơ sở, bằng PP; tọa độ thì biến đổi phản biến.

Mười bốn kiểu Bravais là kết quả của việc phân loại các mạng theo nhóm toàn đối xứng (nhóm điểm của mạng) và kiểu tâm hóa của chúng. Ô quy ước được chọn sao cho cơ sở thích hợp với nhóm toàn đối xứng ấy. Các vectơ tâm hóa (I: ½,½,½; F: ½,½,0 và các hoán vị; C: ½,½,0; R theo trục lục giác: ⅔,⅓,⅓ và ⅓,⅔,⅔) thuộc về nhóm tịnh tiến.

Công thức G=(a2abcos⁡γaccos⁡βabcos⁡γb2bccos⁡αaccos⁡βbccos⁡αc2),V2=det⁡GG = \begin{pmatrix} a^2 & ab\cos\gamma & ac\cos\beta \\ ab\cos\gamma & b^2 & bc\cos\alpha \\ ac\cos\beta & bc\cos\alpha & c^2 \end{pmatrix},\qquad V^2 = \det G V=abc1−cos⁡2α−cos⁡2β−cos⁡2γ+2cos⁡αcos⁡βcos⁡γV = abc\sqrt{1 - \cos^2\alpha - \cos^2\beta - \cos^2\gamma + 2\cos\alpha\cos\beta\cos\gamma} G∗=G−1,1dhkl2=hTG∗ h,h=(h,k,l)TG^* = G^{-1},\qquad \frac{1}{d_{hkl}^2} = \mathbf{h}^{\mathsf T} G^{*}\,\mathbf{h},\qquad \mathbf{h} = (h, k, l)^{\mathsf T} x′=P−1x,G′=PTGP,h′T=hTP\mathbf{x}' = P^{-1}\mathbf{x},\qquad G' = P^{\mathsf T} G P,\qquad \mathbf{h}'^{\mathsf T} = \mathbf{h}^{\mathsf T} P

Trong Laue

Mục Ô chỉ hiển thị những thông số tự do của hệ tinh thể của nhóm; các thông số khác được suy ra từ chúng. Thể tích, khoảng cách và liên kết được tính qua GG. Cách đặt trục của nhóm cố định cơ sở: với một nhóm một nghiêng, lựa chọn trục duy nhất (b hoặc c) và ô (1, 2, 3); với một nhóm mặt thoi, trục lục giác (H) hoặc trục mặt thoi (R). Laue không rút gọn ô (không có phép rút gọn Niggli): ô là ô của cách đặt trục đã chọn.

Nhóm điểm và lớp Laue

Lý thuyết

Phần tuyến tính WW của một phép giữ nguyên một mạng, trong một cơ sở của mạng ấy, là một ma trận nguyên có định thức ±1. Vết của nó vì thế là số nguyên, từ đó có giới hạn tinh thể học: chỉ các bậc 1, 2, 3, 4 và 6. Các nhóm con hữu hạn của O(3)O(3) tuân theo giới hạn này tạo thành 32 lớp hình học. Mười một lớp trong số đó là đối xứng tâm: đó là các lớp Laue, mà mọi ảnh nhiễu xạ đều quy về, khi không có tán xạ dị thường (định luật Friedel).

Nguyên lý Neumann đòi hỏi mọi tenxơ tính chất vật lý đều bất biến dưới nhóm điểm. Chẳng hạn: tính áp điện, một tenxơ cực hạng 3, bằng không trong 11 lớp đối xứng tâm và trong lớp 432; tính hỏa điện chỉ tồn tại trong 10 lớp cực.

Công thức tr⁡W=±(1+2cos⁡2πn)∈Z  ⟹  n∈{1,2,3,4,6}\operatorname{tr} W = \pm\left(1 + 2\cos\tfrac{2\pi}{n}\right) \in \mathbb{Z} \;\Longrightarrow\; n \in \{1, 2, 3, 4, 6\}

Phép chiếu lập thể của một hướng u\mathbf{u} có góc cực ϑ\vartheta và góc phương vị φ\varphi, lên mặt phẳng xích đạo của đường tròn bán kính RR:

r=Rtan⁡ϑ2,(X,Y)=r (cos⁡φ,sin⁡φ)r = R\tan\frac{\vartheta}{2},\qquad (X, Y) = r\,(\cos\varphi, \sin\varphi)

Trong Laue

Biểu đồ lập thể hiển thị nhóm điểm với các yếu tố của nó và quỹ đạo của một hướng tổng quát (cực ở bán cầu bắc là chấm, ở bán cầu nam là vòng tròn). Khi một vị trí được chọn, nó hiển thị nhóm đối xứng vị trí của vị trí đó, có định hướng trong ô. Lớp tinh thể được cho theo ký hiệu Hermann–Mauguin, kèm hệ tinh thể.

Nhóm không gian, Seitz và Hall

Lý thuyết

Một nhóm không gian GG là một nhóm con rời rạc của nhóm Euclid mà nhóm con tịnh tiến TT của nó là một mạng. Nhóm thương G/TG/T đẳng cấu với nhóm điểm PP. Người ta biểu diễn GG bằng các đại diện lớp (W,w)(W, \mathbf{w}), hoặc bằng các ma trận mở rộng 4 × 4. Phần nội tại của phép tịnh tiến trong một phép bậc kk phân biệt một trục xoắn hoặc một mặt trượt với một trục quay hoặc một gương: nó được tính bằng cách cộng các lũy thừa của phép đó. Phần còn lại của w\mathbf{w} là số hạng vị trí, xác định vị trí của yếu tố đối xứng.

230 kiểu nhóm không gian là các lớp tương đương dưới các phép đổi hệ tọa độ afin bảo toàn định hướng: 219 kiểu afin, trong đó có 11 cặp đối hình (P4₁/P4₃, P3₁21/P3₂21…). Ký hiệu Hermann–Mauguin gọi tên kiểu và các hướng đối xứng của nó. Ký hiệu Hall (Hall, 1981) cho tường minh một bộ phần tử sinh trong một hệ tọa độ xác định, và do đó chỉ định một cách đặt trục mà không có sự nhập nhằng.

Công thức (W,w):x↦Wx+w,(W1,w1)(W2,w2)=(W1W2,  W1w2+w1)(W, \mathbf{w}) : \mathbf{x} \mapsto W\mathbf{x} + \mathbf{w},\qquad (W_1, \mathbf{w}_1)(W_2, \mathbf{w}_2) = (W_1 W_2,\; W_1\mathbf{w}_2 + \mathbf{w}_1) W=(Ww0T1),(W,w)−1=(W−1, −W−1w)\mathbb{W} = \begin{pmatrix} W & \mathbf{w} \\ \mathbf{0}^{\mathsf T} & 1 \end{pmatrix},\qquad (W, \mathbf{w})^{-1} = (W^{-1},\, -W^{-1}\mathbf{w})

Phần nội tại (trượt hoặc xoắn) của một phép bậc kk, và số hạng vị trí:

wg=1k∑j=0k−1Wj w,wl=w−wg\mathbf{w}_g = \frac{1}{k}\sum_{j=0}^{k-1} W^{j}\,\mathbf{w},\qquad \mathbf{w}_l = \mathbf{w} - \mathbf{w}_g

Các điểm bất động của (W,wl)(W, \mathbf{w}_l) cho vị trí của yếu tố đối xứng: (W−I) x=−wl(W - I)\,\mathbf{x} = -\mathbf{w}_l.

Trong Laue

Trường nhóm nhận một số hiệu, một ký hiệu HM rút gọn hoặc đầy đủ, một cách đặt trục (227:1, 14:b2) hoặc một ký hiệu Hall (Hall: -P 2ybc). Mỗi cách trong 530 cách đặt trục được dựng từ ký hiệu Hall của nó. Các yếu tố đối xứng là những đối tượng hình học theo nghĩa của Tables: một trục hoặc một mặt cùng mọi phép có chung nó, được xác định bằng phép phân tích ở trên. Chúng được vẽ bằng các ký hiệu đồ họa của tập A, và Hình chiếu Tables tái hiện các sơ đồ của tập này, kèm độ cao của các mặt. Bộ lọc Bậc tách riêng các trục của một bậc cho trước.

Hình chiếu của International Tables
Hình chiếu Tables, kèm độ cao của các mặt.
Biểu đồ lập thể của nhóm điểm
Biểu đồ lập thể và quỹ đạo của một hướng tổng quát.

Ký hiệu của Tables

Tables nói gì

Các sơ đồ trong Tập A của International Tables biểu diễn mỗi yếu tố đối xứng bằng một ký hiệu đồ họa (mục 1.4 của ấn bản 2006, chương 2.1 của ấn bản 2016: các ký hiệu giống nhau). Laue vẽ các ký hiệu này trong khung nhìn 3D, hình chiếu Tables, biểu đồ lập thể và phép lát; các hình trong những bảng này lấy từ cùng thư viện với ứng dụng. Cách ký hiệu theo Tables, các yếu tố bộ phận đặt trong ngoặc đơn; phép tịnh tiến riêng được cho dưới dạng phân số của phép tịnh tiến mạng ngắn nhất dọc theo trục hoặc phương trượt.

Trục vuông góc với hình vẽ, điểm đối xứng

Ký hiệuYếu tốCách ký hiệuTịnh tiến riêng
2Trục quay bậc 2; tâm quay bậc 2 trong mặt phẳng2—
2₁Trục xoắn 2₁2₁12\tfrac12
3Trục quay bậc 3; tâm quay bậc 3 trong mặt phẳng3—
3₁Trục xoắn 3₁3₁13\tfrac13
3₂Trục xoắn 3₂3₂23\tfrac23
4Trục quay bậc 4; tâm quay bậc 4 trong mặt phẳng4 (2)—
4₁Trục xoắn 4₁4₁ (2₁)14\tfrac14
4₂Trục xoắn 4₂4₂ (2)12\tfrac12
4₃Trục xoắn 4₃4₃ (2₁)34\tfrac34
6Trục quay bậc 6; tâm quay bậc 6 trong mặt phẳng6 (3, 2)—
6₁Trục xoắn 6₁6₁ (3₁, 2₁)16\tfrac16
6₂Trục xoắn 6₂6₂ (3₂, 2)13\tfrac13
6₃Trục xoắn 6₃6₃ (3, 2₁)12\tfrac12
6₄Trục xoắn 6₄6₄ (3₁, 2)23\tfrac23
6₅Trục xoắn 6₅6₅ (3₂, 2₁)56\tfrac56
1̄Tâm nghịch đảo1ˉ\bar 1—
3̄Trục quay nghịch đảo 3̄3ˉ\bar 3 (3, 1ˉ\bar 1)—
4̄Trục quay nghịch đảo 4̄4ˉ\bar 4 (2)—
6̄Trục quay nghịch đảo 6̄6ˉ≡3/m\bar 6 \equiv 3/m—
2/mTrục bậc 2 kèm một tâm nghịch đảo2/m (1ˉ\bar 1)—
2₁/mTrục xoắn 2₁ kèm một tâm nghịch đảo2₁/m (1ˉ\bar 1)12\tfrac12
4/mTrục bậc 4 kèm một tâm nghịch đảo4/m (4ˉ\bar 4, 2, 1ˉ\bar 1)—
4₂/mTrục xoắn 4₂ kèm một tâm nghịch đảo4₂/m (4ˉ\bar 4, 2, 1ˉ\bar 1)12\tfrac12
6/mTrục bậc 6 kèm một tâm nghịch đảo6/m (6ˉ\bar 6, 3ˉ\bar 3, 3, 2, 1ˉ\bar 1)—
6₃/mTrục xoắn 6₃ kèm một tâm nghịch đảo6₃/m (6ˉ\bar 6, 3ˉ\bar 3, 3, 2₁, 1ˉ\bar 1)12\tfrac12

Các đuôi của một trục xoắn kéo dài các cạnh của nó. Một trục nₖ có n/ƯCLN(n, k) đuôi: 4₂ có hai, 6₂ và 6₄ có ba, 6₃ có hai, giống như các yếu tố bộ phận 2, 3₂, 3₁ và 2₁ mà chúng chứa. Chiều của chúng đảo ngược giữa các trục đối hình: 3₁ và 3₂, 4₁ và 4₃, 6₁ và 6₅, 6₂ và 6₄. Ký hiệu của trục bậc 4 được vẽ thành hình thoi hoặc với các cạnh song song với các cạnh của ô. Một tâm nghịch đảo nằm trên trục cho ký hiệu n/m, đánh dấu bằng một chấm trắng; trên trục 4₂ hoặc 6₃, các điểm 4̄ và 6̄ không được đánh dấu.

Trục bậc 2 nằm trong mặt phẳng hình vẽ

Ký hiệuYếu tốCách ký hiệuTịnh tiến riêng
2Trục quay bậc 22—
2₁Trục xoắn 2₁2₁12\tfrac12

Mặt vuông góc với hình vẽ, đường đối xứng

Ký hiệuYếu tốCách ký hiệuTịnh tiến riêng
mMặt phản chiếu; đường phản xạ trong mặt phẳngm—
a, b, cMặt trượt « trục », trượt trong mặt phẳng hình vẽ; đường trượt trong mặt phẳnga, b hoặc c; g12\tfrac12 một phép tịnh tiến dọc theo đường
a, b, cMặt trượt « trục », trượt về phía người quan sáta, b hoặc c12\tfrac12 một phép tịnh tiến vuông góc với hình vẽ
eMặt trượt « kép » (ô có tâm)ehai phép trượt: 12\tfrac12 dọc theo đường và 12\tfrac12 vuông góc với hình vẽ
nMặt trượt « chéo »nmột phép trượt có hai thành phần, 12\tfrac12 dọc theo đường và 12\tfrac12 theo phương vuông góc
dMặt trượt « kim cương » (cặp mặt, ô có tâm)d14\tfrac14 dọc theo đường và 14\tfrac14 theo phương vuông góc; mũi tên chỉ chiều trong hình vẽ ứng với thành phần vuông góc dương

Với a, b, c và n, nét vẽ phụ thuộc vào phương trượt so với hình vẽ, không phụ thuộc vào chữ cái: cùng một đường chấm chấm là mặt c trong cách mô tả này và mặt n trong cách mô tả khác (R3̄c theo hệ trục lục giác hoặc mặt thoi).

Mặt song song với hình vẽ

Ký hiệuYếu tốCách ký hiệuTịnh tiến riêng
mMặt phản chiếum—
a, b, cMặt trượt « trục »a, b hoặc c12\tfrac12 một phép tịnh tiến theo chiều mũi tên
eMặt trượt « kép » (ô có tâm)e12\tfrac12 theo chiều của một trong hai mũi tên
nMặt trượt « chéo »n12\tfrac12 theo chiều mũi tên
dMặt trượt « kim cương » (cặp mặt, ô có tâm)d12\tfrac12 theo chiều mũi tên, tức một phần tư đường chéo của ô tâm mặt
m ¼Một mặt phản chiếu ở độ cao 14\tfrac14 và 34\tfrac34m—

Các ký hiệu này đặt ở góc trên bên trái của sơ đồ, các nhánh dọc theo các cạnh của ô. Một phân số h chỉ cặp mặt ở độ cao h và h + ½; không có phân số thì các mặt ở độ cao 0 và ½.

Trong Laue

Hình chiếu Tables nhìn ô từ phía mà phương đã chọn hướng tới, giống như các sơ đồ: dọc theo c, a hướng xuống và b sang phải, và một trục xoắn xoay theo cùng chiều như trong Tables. Giữ con trỏ một lát trên một yếu tố: một bong bóng gọi tên nó và cho biết phương, vị trí (x,14,zx, \tfrac14, z) và phép tịnh tiến riêng của nó; nếu nhiều yếu tố chồng lên nhau, bong bóng liệt kê tất cả.

Quỹ đạo, đối xứng vị trí và vị trí Wyckoff

Lý thuyết

Nhóm ổn định SXS_X của một điểm XX (đối xứng vị trí của nó) là hữu hạn, đẳng cấu với một nhóm con của PP. Một vị trí Wyckoff là tập hợp các điểm có nhóm ổn định liên hợp với nhau trong GG. Nó là hợp của các quỹ đạo, được tham số hóa bởi 0 đến 3 tọa độ tự do. Bội của nó trong ô quy ước bằng ∣P∣ Z/∣SX∣|P|\,Z / |S_X|. Các chữ cái theo thứ tự của Tables, từ vị trí đối xứng nhất (a) đến vị trí tổng quát.

Việc chọn chữ cái cho một cấu trúc chỉ được xác định sai khác một tự đẳng cấu: chuẩn hóa tử Euclid của GG hoán vị một số vị trí (4a và 4b của Fm-3m, chẳng hạn). Hai mô tả khác nhau theo cách đó là cùng một cấu trúc.

Công thức SX={ g∈G:gX=X },∣GX mod T∣=∣P∣⋅Z∣SX∣S_X = \{\, g \in G : g X = X \,\},\qquad |G X \bmod T| = \frac{|P|\cdot Z}{|S_X|}

với ZZ là số nút của ô quy ước (1 với P, 2 với A, B, C và I, 3 với R theo trục lục giác, 4 với F).

Trong Laue

Các vị trí Wyckoff được bộ máy tính toán từ các phép đối xứng: nhóm ổn định, phép liên hợp, các đa tạp afin (điểm, đường thẳng, mặt phẳng) modulo mạng. Chữ cái và ký hiệu có định hướng của chúng lấy từ một bảng tham chiếu. Bảng thông tin của một vị trí cho biết vị trí Wyckoff, bội và nhóm vị trí có định hướng của nó (.3m, 4m.m). Khi được di chuyển trong khung nhìn, một nguyên tử bám vào các đa tạp đặc biệt mà nó đi qua, và Giữ trên buộc nó trượt dọc theo đa tạp của mình. Tọa độ vẫn chính xác.

Nguyên tố, thành phần và khối lượng riêng

Lý thuyết

Nội dung của ô cho công thức, số ZZ đơn vị công thức và khối lượng riêng tính toán, phép kiểm tra đầu tiên đối với một cấu trúc. Bán kính cộng hóa trị cho một khoảng cách liên kết dự kiến, bằng tổng bán kính của hai nguyên tử, hữu ích để nhận ra các liên kết trong một cấu trúc chưa biết.

Công thức ρ=Z MNA V,ρ [g/cm3]=1,66054 Z M [g/mol]V [A˚3]\rho = \frac{Z\,M}{N_A\,V},\qquad \rho\,[\text{g/cm}^3] = 1{,}66054\,\frac{Z\,M\,[\text{g/mol}]}{V\,[\text{Å}^3]}

Trong Laue

Bảng tuần hoàn bao gồm các nguyên tố 1 đến 103, với khối lượng, cấu hình, độ âm điện Pauling, bán kính cộng hóa trị (Cordero et al., 2008) và các số oxi hóa thông dụng (dữ liệu của pymatgen). Công thức theo thứ tự độ dương điện, và theo thứ tự Hill khi cấu trúc chứa cacbon. Các liên kết được vẽ nối những nguyên tử có khoảng cách gần bằng tổng bán kính cộng hóa trị; hai ion cùng dấu không bao giờ được nối với nhau. Các liên kết đi ra ngoài các ô (đoạn ngắn) được ẩn theo mặc định; tùy chọn Ẩn các liên kết đi ra ngoài các ô cho phép hiện chúng, để có số phối trí đầy đủ.

Đa diện phối trí: các đỉnh là những nguyên tử lân cận liên kết với nguyên tử trung tâm (cùng tiêu chí như các liên kết được vẽ, đến tận các nguyên tử cách hộp một ô) và có độ âm điện lớn hơn nó; đa diện là bao lồi của chúng, các tam giác đồng phẳng được gộp thành một mặt duy nhất (các hình vuông của khối lập phương fluorit). Tâm mặc định: các nguyên tố có đa diện từ bốn đến tám đỉnh; như vậy là Ti chứ không phải Sr trong SrTiO₃ (Sr có mười hai O), V chứ không phải C trong một cacbua. Các mặt được sắp xếp theo độ sâu cùng với các nguyên tử và liên kết.

Định dạng cấu trúc

Trong Laue

Menu Cấu trúc đọc và ghi nhiều định dạng.

Nhóm phẳng, orbifold và nhóm hai màu

Lý thuyết

17 nhóm phẳng là các nhóm không gian hai chiều: 5 mạng Bravais, 10 lớp điểm. Conway và Thurston mô tả chúng bằng tô pô của không gian thương R2/G\mathbb{R}^2/G, tức orbifold. Ký hiệu của nó liệt kê các tâm quay (chữ số), các gương (*), các góc gương, các phép trượt (×) và các quai (∘). Magic theorem cho điều kiện để một orbifold là Euclid: tổng các chi phí bằng đúng 2.

Các nhóm hai màu (đen trắng, hay nhóm Shubnikov) là các cặp (G,H)(G, H) với HH có chỉ số 2 trong GG: các phép của G∖HG \setminus H đổi màu. Có 46 nhóm như vậy trong mặt phẳng. Các quan hệ nhóm–nhóm con cùng ô (nhóm con translationengleiche) nối các nhóm với nhau qua việc mất đi các yếu tố đối xứng.

Công thức

Chi phí trong ký hiệu orbifold: 2 cho ∘, 1 cho × và cho *, n−1n\tfrac{n-1}{n} cho một tâm quay bậc nn nằm ngoài gương, n−12n\tfrac{n-1}{2n} cho một góc gương bậc nn.

∑chi phıˊ=2(chẳng hạn ∗442:1+38+38+14=2)\sum \text{chi phí} = 2 \qquad\text{(chẳng hạn } {*}442 : 1 + \tfrac{3}{8} + \tfrac{3}{8} + \tfrac{1}{4} = 2)

Trong Laue

Xưởng mặt phẳng hiển thị các nhóm theo ký hiệu quốc tế và orbifold. Nó cho thấy miền cơ bản, các phép đối xứng và các vị trí Wyckoff của mặt phẳng, cùng các nhóm con và nhóm cha có cùng ô. Hai màu chọn một nhóm con chỉ số 2; các phép đổi màu được vẽ màu đỏ. Phạm vi giới hạn hình vẽ trong một khối n × m ô tính từ ô gốc (với một diềm: n ô), được cắt theo mép, cho các hình minh họa và các tệp xuất. Các họa tiết được đặt hành xử như các nguyên tử của xưởng Tinh thể: chúng bám vào các vị trí đặc biệt, và bội cùng đối xứng vị trí của chúng được kiểm tra.

p4gm và các yếu tố đối xứng của nó
p4gm (4*2): bội 8 ở vị trí tổng quát, 2 tại giao điểm các gương.

Nhóm diềm

Lý thuyết

Bảy nhóm diềm là các nhóm con rời rạc của nhóm đẳng cự mặt phẳng giữ nguyên một đường thẳng và có các phép tịnh tiến tạo thành Z\mathbb{Z}. Ở đây chúng được ký hiệu bằng ký hiệu bốn ký tự (p1, p1m1, p11m, p11g, p2, p2mm, p2mg), bằng orbifold (∞∞, *∞∞, ∞*, ∞×, 22∞, *22∞, 2*∞) và bằng tên Conway.

Trong Laue

Bộ chọn Phép lát | Diềm | Hoa thị dẫn tới các diềm. Dải được vẽ với chiều cao b.

Nhóm hoa thị

Lý thuyết

Các nhóm con hữu hạn của O(2)O(2) là các nhóm cyclic CnC_n và nhóm nhị diện DnD_n (định lý Leonardo). Bậc nn của chúng không bị giới hạn. Đó là các nhóm điểm của mặt phẳng; mười nhóm trong số đó là tinh thể học (n = 1, 2, 3, 4, 6), chính là các lớp của nhóm phẳng.

Trong Laue

Một mandala đối xứng D13 với mười ba gương của nó
D₁₃ (*13•): một bậc bị cấm với mọi tinh thể, nhưng được phép với một hình hữu hạn.

Một tài liệu hoa thị mang nhóm « rosette Cn » hoặc « rosette Dn », với n từ 1 đến 24. Nhóm được hiển thị theo ký hiệu Schoenflies, Hermann–Mauguin (8mm, 5m) và orbifold (8•, *8•). Các vị trí tính theo tọa độ Descartes, với bán kính của hình bằng 1. Các phép kiểm tra (bản sao, đối xứng vị trí, số họa tiết) giống như ở các xưởng khác.

Lý thuyết động học của nhiễu xạ

Lý thuyết

Trong gần đúng Born (tán xạ đơn), biên độ tán xạ là biến đổi Fourier của mật độ tán xạ. Với một tinh thể, mật độ này là tích chập của mạng với nội dung của ô: biên độ chỉ khác không tại các nút của mạng đảo, và tại đó bằng thừa số cấu trúc. Thừa số tán xạ nguyên tử f(s)f(s), với s=sin⁡θ/λs = \sin\theta/\lambda, giảm theo góc đối với tia X (đám mây electron); nó không đổi đối với neutron (độ dài tán xạ kết hợp bb). Dao động nhiệt đẳng hướng thêm vào thừa số Debye–Waller.

Các phản xạ tắt hệ thống bắt nguồn từ các phép có phần tịnh tiến khác không. Với một kiểu tâm hóa, FF được nhân với 1+e2πi h⋅t1 + e^{2\pi i\,\mathbf{h}\cdot\mathbf{t}}. Với một phép (W,w)(W, \mathbf{w}), các phản xạ thỏa hTW=hT\mathbf{h}^{\mathsf T}W = \mathbf{h}^{\mathsf T} và h⋅w∉Z\mathbf{h}\cdot\mathbf{w} \notin \mathbb{Z} bị tắt. Các điều kiện này, toàn phần, theo vùng và theo dãy, chỉ ra một tập các nhóm tương thích, chứ không phải một nhóm duy nhất.

Phép đo cho ∣F∣2|F|^2 và làm mất pha. Phép tổng hợp Fourier cần đến pha; hàm Patterson, tự tương quan của mật độ, thì không cần và cho thấy các vectơ giữa các nguyên tử. Các phương pháp trực tiếp và charge flipping khôi phục pha chỉ từ cường độ; Laue không triển khai chúng.

Công thức k′−k=Ghkl  ⟺  2 dhklsin⁡θ=λ\mathbf{k}' - \mathbf{k} = \mathbf{G}_{hkl} \iff 2\,d_{hkl}\sin\theta = \lambda F(h)=∑j∈oˆfj(s) e−Bjs2 e2πi h⋅xj,s=sin⁡θλ=12dF(\mathbf{h}) = \sum_{j \in \text{ô}} f_j(s)\, e^{-B_j s^2}\, e^{2\pi i\,\mathbf{h}\cdot\mathbf{x}_j},\qquad s = \frac{\sin\theta}{\lambda} = \frac{1}{2d} f(s)=∑i=15ai e−bis2+c(Waasmaier vaˋ Kirfel, 1995)f(s) = \sum_{i=1}^{5} a_i\, e^{-b_i s^2} + c \qquad \text{(Waasmaier và Kirfel, 1995)} fsite(s)=∑kxk fk(s)(vị trıˊ chia sẻ: hợp kim, dung dịch ra˘ˊn; ∑kxk≤1)f_{\text{site}}(s) = \sum_k x_k\, f_k(s) \qquad \text{(vị trí chia sẻ: hợp kim, dung dịch rắn; } \textstyle\sum_k x_k \le 1\text{)} F(−h)=F(h)∗  ⇒  ∣F(−h)∣=∣F(h)∣(Friedel, khoˆng coˊ taˊn xạ dị thường)F(-\mathbf{h}) = F(\mathbf{h})^* \;\Rightarrow\; |F(-\mathbf{h})| = |F(\mathbf{h})| \quad\text{(Friedel, không có tán xạ dị thường)} ρ(x)=1V∑hF(h) e−2πi h⋅x,P(u)=1V∑h∣F(h)∣2cos⁡2π h⋅u=∫Vρ(x) ρ(x+u) dx\rho(\mathbf{x}) = \frac{1}{V}\sum_{\mathbf{h}} F(\mathbf{h})\, e^{-2\pi i\,\mathbf{h}\cdot\mathbf{x}},\qquad P(\mathbf{u}) = \frac{1}{V}\sum_{\mathbf{h}} |F(\mathbf{h})|^2 \cos 2\pi\,\mathbf{h}\cdot\mathbf{u} = \int_V \rho(\mathbf{x})\,\rho(\mathbf{x}+\mathbf{u})\,d\mathbf{x}

Trong Laue

Với các họa tiết phẳng, Laue tính F(hk)=∑jfj e2πi(hxj+kyj)F(hk) = \sum_j f_j\, e^{2\pi i(hx_j + ky_j)} trên mọi tâm tán xạ của ô, chuẩn hóa về F(00)=1F(00) = 1. Các phản xạ bị đối xứng làm tắt được đánh dấu bằng một vòng tròn, và lớp Laue được nêu ra. Khung nhìn phóng to (thu phóng đến ×64, tính lại vùng nhìn thấy) xuất ra PDF vectơ và CSV. Tổng hợp Fourier dựng lại họa tiết với pha thật, pha bằng không hoặc pha ngẫu nhiên, và bản đồ Patterson cho thấy các vectơ giữa các họa tiết.

Giả tinh thể và tập mô hình

Lý thuyết

Một tập mô hình (Meyer) thu được bằng phép cắt và chiếu. Ta xuất phát từ một mạng L⊂E∥⊕E⊥\mathcal{L} \subset E_\parallel \oplus E_\perp ở vị trí vô tỉ, và giữ lại những điểm có hình chiếu vuông góc rơi vào một cửa sổ WW. Nếu biên của WW có độ đo không, phổ nhiễu xạ là thuần điểm. Các đỉnh nằm tại hình chiếu song song của mạng đối ngẫu, với biên độ bằng biến đổi Fourier của cửa sổ. Môđun Fourier có hạng lớn hơn số chiều: cần 4 chỉ số nguyên để chỉ số hóa ảnh nhiễu xạ Penrose.

Penrose bắt nguồn từ Z5\mathbb{Z}^5 (cửa sổ ngũ giác), Ammann–Beenker từ Z4\mathbb{Z}^4 (cửa sổ bát giác). Phương pháp đa lưới de Bruijn là đối ngẫu của phép cắt: mỗi giao điểm của hai họ đường thẳng cho một viên lát. Một phép dịch đều cửa sổ (bậc tự do phason) tạo ra một phép lát không phân biệt được về mặt cục bộ, sai khác những lần lật viên lát. Phép phóng Penrose có hệ số τ\tau, phép phóng Ammann–Beenker có hệ số 1+21+\sqrt2.

Các điểm nhìn thấy của một mạng, có tọa độ nguyên tố cùng nhau, tạo thành một tập mô hình yếu. Nó không phải là tập Delone (nó có những lỗ trống lớn tùy ý), nhưng nhiễu xạ của nó là thuần điểm (Baake, Moody và Pleasants, 2000).

Công thức Λ(W)={ π∥(x):x∈L, π⊥(x)∈W }\Lambda(W) = \{\, \pi_\parallel(\mathbf{x}) : \mathbf{x} \in \mathcal{L},\ \pi_\perp(\mathbf{x}) \in W \,\} A(k)∝1∣W∣∫We−2πi k⊥⋅y dy,k=π∥(k∗), k⊥=π⊥(k∗), k∗∈L∗A(\mathbf{k}) \propto \frac{1}{|W|}\int_W e^{-2\pi i\,\mathbf{k}^\perp\cdot\mathbf{y}}\,d\mathbf{y},\qquad \mathbf{k} = \pi_\parallel(\mathbf{k}^*),\ \mathbf{k}^\perp = \pi_\perp(\mathbf{k}^*),\ \mathbf{k}^* \in \mathcal{L}^*

Các điểm không chứa lũy thừa bậc kk của Z2\mathbb{Z}^2 (k=1k = 1: các điểm nhìn thấy), mật độ và cường độ Bragg tại các điểm q\mathbf{q} có mẫu số mm không chứa lũy thừa bậc kk:

dens⁡=1ζ(2k)(6π2 với k=1),I(q)=(1ζ(2k))2∏p∣m1(p2k−1)2\operatorname{dens} = \frac{1}{\zeta(2k)}\quad\Big(\tfrac{6}{\pi^2} \text{ với } k = 1\Big),\qquad I(\mathbf{q}) = \Big(\frac{1}{\zeta(2k)}\Big)^2 \prod_{p \mid m} \frac{1}{(p^{2k}-1)^2}

Trong Laue

Xưởng dựng ba phép lát bằng đa lưới (5, 4 và 6 họ đường thẳng), và Penrose còn bằng phép phóng. Các thanh trượt Phason dịch chuyển các lưới, và Không gian vuông góc cho thấy ảnh của mỗi đỉnh trong E⊥E_\perp. Nhiễu xạ được tính trên các đỉnh: đỉnh Bragg, hoặc bản đồ cường độ theo thang logarit. Các trang trí (cung Penrose, đường đan girih, dải de Bruijn) và công cụ vẽ viên lát thuộc về phần trang trí; chúng không làm thay đổi nhiễu xạ của các đỉnh.

Các đỉnh Bragg của phép lát Penrose
Penrose: phổ thuần điểm, đối xứng bậc 10.

Phương pháp Laue

Lý thuyết và mô hình

Một đơn tinh thể cố định được chiếu bằng bức xạ trắng, từ λmin⁡\lambda_{\min} đến λmax⁡\lambda_{\max}. Trong phép dựng Ewald, mọi mặt cầu bán kính 1/λ1/\lambda nằm giữa hai giới hạn này cùng có mặt một lúc. Mỗi nút G\mathbf G của mạng đảo nằm giữa mặt cầu nhỏ nhất và mặt cầu lớn nhất nhiễu xạ bước sóng có mặt cầu đi qua nó. Hướng nhiễu xạ chỉ phụ thuộc vào hướng của G\mathbf G: các họa ba nhn\mathbf h chồng lên nhau trong cùng một vết, với λ/n\lambda/n. Các mặt của một đới có trục u\mathbf u nhiễu xạ trên một hình nón có trục u\mathbf u. Trên một phim phẳng, hình nón này vạch ra một elip khi truyền qua và một hyperbol khi phản xạ ngược.

Định luật Friedel làm cho ảnh đối xứng tâm về cường độ, ngoài tán xạ dị thường. Đối xứng của ảnh là nhóm con của lớp Laue giữ cố định hướng chùm tia: 4mm dọc theo [001] với m3ˉmm\bar 3m, 3m dọc theo c với 3ˉm\bar 3m. Như vậy phương pháp xác định một trong mười một lớp Laue và cho biết định hướng, nhưng không cho cường độ tuyệt đối: mỗi vết trộn lẫn nhiều bước sóng và nhiều họa ba.

Mô hình của Laue giả định một phổ phẳng trong dải, một chùm tia không phân cực, và không có hấp thụ, tắt dần hay khảm: các vết là những điểm. Cường độ của một vết là tổng, trên các họa ba của nó nằm trong dải, của ∣F∣2|F|^2 nhân với thừa số phân cực và thừa số Lorentz của phương pháp Laue, λ4/sin⁡2θ\lambda^4/\sin^2\theta. Các cường độ được chuẩn hóa theo vết mạnh nhất.

Bài toán ngược cho biết định hướng. Một vết tại (x,y)(x, y) trên phim ở khoảng cách DD xác định hướng u^\hat{\mathbf u} của tia nhiễu xạ. Pháp tuyến của các mặt phản xạ song song với u^−n^\hat{\mathbf u} - \hat{\mathbf n}, vì λG=u^−n^\lambda\mathbf G = \hat{\mathbf u} - \hat{\mathbf n}. Các hình chiếu của nó lên a\mathbf a, b\mathbf b và c\mathbf c tỉ lệ với hh, kk, ll, vì a⋅G=h\mathbf a\cdot\mathbf G = h. Chỉ có hướng của G\mathbf G là xác định được: λ\lambda, và do đó ∣G∣|\mathbf G|, vẫn chưa biết. Để chỉ số hóa, ta so sánh các góc giữa các pháp tuyến, tính bằng tenxơ mêtric đảo, với các góc của một mô hình. Sau đó, hai vết đã chỉ số hóa là đủ để xác định ma trận định hướng UU (Busing và Levy, 1967). Khi phản xạ ngược, theo truyền thống người ta đọc các góc trên lưới Greninger.

Công thức a⋅(k′−k)=h,b⋅(k′−k)=k,c⋅(k′−k)=l\mathbf a\cdot(\mathbf k'-\mathbf k) = h,\qquad \mathbf b\cdot(\mathbf k'-\mathbf k) = k,\qquad \mathbf c\cdot(\mathbf k'-\mathbf k) = l λ=−2 n^⋅G∣G∣2=2 dsin⁡θ,u^∝n^+λ G\lambda = -\frac{2\,\hat{\mathbf n}\cdot\mathbf G}{|\mathbf G|^2} = 2\,d\sin\theta,\qquad \hat{\mathbf u} \propto \hat{\mathbf n} + \lambda\,\mathbf G I∝∑n : λmin⁡≤λ/n≤λmax⁡∣F(nh)∣2  1+cos⁡22θ2  (λ/n)4sin⁡2θI \propto \sum_{n\,:\,\lambda_{\min} \le \lambda/n \le \lambda_{\max}} |F(n\mathbf h)|^2\;\frac{1 + \cos^2 2\theta}{2}\;\frac{(\lambda/n)^4}{\sin^2\theta} r=Dtan⁡2θ (truyeˆˋn qua),r=Dtan⁡(π−2θ) (phản xạ ngược)r = D\tan 2\theta\ \text{(truyền qua)},\qquad r = D\tan(\pi - 2\theta)\ \text{(phản xạ ngược)} u^=x e^x+y e^y+D n^x2+y2+D2,G∥u^−n^,h:k:l=a⋅G:b⋅G:c⋅G\hat{\mathbf u} = \frac{x\,\hat{\mathbf e}_x + y\,\hat{\mathbf e}_y + D\,\hat{\mathbf n}}{\sqrt{x^2 + y^2 + D^2}},\qquad \mathbf G \parallel \hat{\mathbf u} - \hat{\mathbf n},\qquad h : k : l = \mathbf a\cdot\mathbf G : \mathbf b\cdot\mathbf G : \mathbf c\cdot\mathbf G cos⁡φ12=h1TG∗ h2h1TG∗ h1 h2TG∗ h2\cos\varphi_{12} = \frac{\mathbf h_1^{\mathsf T} G^*\,\mathbf h_2}{\sqrt{\mathbf h_1^{\mathsf T} G^*\,\mathbf h_1}\,\sqrt{\mathbf h_2^{\mathsf T} G^*\,\mathbf h_2}}

Trong Laue

Chùm tia hướng theo khung nhìn, từ 0,25 đến 2,5 Å. Laue tính một lần cho mỗi cấu trúc mọi mặt có chỉ số nguyên tố cùng nhau ∣h∣,∣k∣,∣l∣≤8|h|, |k|, |l| \le 8, với ∣F(nh)∣2|F(n\mathbf h)|^2 cho mỗi họa ba thỏa d/n≥λmin⁡/2d/n \ge \lambda_{\min}/2. Các thừa số tán xạ là của Waasmaier và Kirfel, với BB = 0,5 Ų. Một phản xạ bị đối xứng làm tắt được tính là không. Việc xoay khung nhìn chỉ tính lại phần hình học. Phim phẳng, cạnh 100 mm, ở DD = 40 mm; các vết yếu hơn 10−3 lần vết mạnh nhất bị bỏ qua. Các phép kiểm thử xác minh đối xứng 4mm của NaCl dọc theo [001] trong cả hai cấu hình hình học, đối xứng 3m (chứ không phải 6mm) của thạch anh dọc theo c, định luật Bragg cho mỗi họa ba và vị trí r=Dtan⁡2θr = D\tan 2\theta. Khi phóng to, ảnh cho phép chỉnh bức xạ (tia X, λmin = 12,398/kV Å theo Duane–Hunt; hoặc nơtron, với độ dài tán xạ kết hợp và không có thừa số phân cực), λmax và D; trỏ vào một vết sẽ hiện hkl, các họa ba cùng λ, 2θ, d và cường độ, và bảng các vết xuất ra CSV. Hệ tọa độ của phim là hệ tọa độ của khung nhìn: khi nhìn dọc theo [u v w], phía trên là c (hoặc b khi nhìn dọc theo c) và bên phải là trên × (−n̂). Tutor đặt ba câu hỏi về mô hình này: đối xứng của ảnh dọc theo một trục (nhóm con của lớp Laue giữ cố định chùm tia), độ lệch 2θ của một vết, và các chỉ số của vết tại (x, y).

Ảnh Laue của NaCl và thạch anh
NaCl dọc theo [001] (4mm), thạch anh dọc theo c (3m), NaCl khi phản xạ ngược.

Giản đồ bột tính toán

Lý thuyết và mô hình

Với một bột lý tưởng (định hướng ngẫu nhiên, vi tinh thể không có tắt dần hay hấp thụ vi sai), cường độ tích phân của một vạch là tổng các ∣F∣2|F|^2 của những phản xạ có cùng dd. Nó được nhân với thừa số Lorentz–phân cực của một chùm tia không phân cực. Laue không áp dụng thừa số bộ đơn sắc và không mô hình hóa định hướng ưu tiên, hấp thụ hay tắt dần. Một vạch gom các phản xạ có cùng dd, tương đương do đối xứng hoặc trùng nhau một cách ngẫu nhiên; bội của nó là số phản xạ có mặt. Cặp vạch Kα₂ được thêm vào với tỉ lệ cường độ 0,5.

Công thức Ivạch=∑h∈vạch∣F(h)∣2×LP(θ),LPX=1+cos⁡22θsin⁡2θ cos⁡θ,LPn=1sin⁡2θ cos⁡θI_{\text{vạch}} = \sum_{\mathbf{h} \in \text{vạch}} |F(\mathbf{h})|^2 \times \mathrm{LP}(\theta),\qquad \mathrm{LP}_X = \frac{1 + \cos^2 2\theta}{\sin^2\theta\,\cos\theta},\qquad \mathrm{LP}_n = \frac{1}{\sin^2\theta\,\cos\theta}

Trong Laue

Giản đồ bên dưới khung nhìn được tính lại sau mỗi thay đổi. Trình xem phóng to chỉnh bức xạ (Kα₁ của anốt Cu, Co, Mo, Cr và Ag, bước sóng tùy chọn, hoặc neutron), bước sóng, Kα₂, BB chung, độ rộng và 2θmax. Bảng các vạch cho biết, với mỗi phản xạ bằng không, nó bị đối xứng làm tắt (tâm hóa, trục xoắn, mặt trượt) hay bị các vị trí nguyên tử triệt tiêu một cách ngẫu nhiên (222 của kim cương). Điểm đồng nhất đặt f=1f = 1 không suy giảm: chỉ còn lại thừa số hình học của mạng và các vị trí.

Giản đồ bột của NaCl và phim Debye–Scherrer
NaCl, Cu Kα: các vạch đã chỉ số hóa, các phản xạ tắt của mạng F, phim Debye–Scherrer.

Khớp profile trên một phép đo

Mô hình

Laue khớp phần profile của một phép tinh chỉnh Rietveld. Cường độ tích phân là của cấu trúc trong tài liệu: các vị trí nguyên tử và các BB không được tinh chỉnh. Các thông số tự do là hệ số thang, điểm không, độ dịch mẫu (hình học Bragg–Brentano), nền, độ rộng, tỉ lệ hỗn hợp, độ bất đối xứng và ô mạng. Phép cực tiểu hóa thuộc kiểu Levenberg–Marquardt, qua hai lượt, với các trọng số wi=1/σi2w_i = 1/\sigma_i^2 (wi=1/max⁡(yi,1)w_i = 1/\max(y_i, 1) khi không có độ lệch chuẩn).

Công thức yc(2θi)=b(2θi)+s∑k∑αrα Ik Φ ⁣(2θi−2θk,α−Z−Dcos⁡θk,α)y_c(2\theta_i) = b(2\theta_i) + s\sum_{k}\sum_{\alpha} r_\alpha\, I_k\, \Phi\!\left(2\theta_i - 2\theta_{k,\alpha} - Z - D\cos\theta_{k,\alpha}\right)

với rα1=1r_{\alpha_1} = 1, rα2=0,5r_{\alpha_2} = 0{,}5, ZZ là điểm không và DD là độ dịch mẫu.

Φ(x)=η L(x)+(1−η) G(x),H2=Utan⁡2θ+Vtan⁡θ+W\Phi(x) = \eta\,L(x) + (1-\eta)\,G(x),\qquad H^2 = U\tan^2\theta + V\tan\theta + W L(x)=2πH 11+4x2/H2,G(x)=2Hln⁡2π e−4ln⁡2 x2/H2L(x) = \frac{2}{\pi H}\,\frac{1}{1 + 4x^2/H^2},\qquad G(x) = \frac{2}{H}\sqrt{\frac{\ln 2}{\pi}}\,e^{-4\ln 2\,x^2/H^2}

Độ bất đối xứng theo Bérar và Baldinozzi (1993), với z=x/Hz = x/H, Fa(z)=2z e−z2F_a(z) = 2z\,e^{-z^2}, Fb(z)=2(2z2−3) Fa(z)F_b(z) = 2(2z^2 - 3)\,F_a(z):

Φasym=Φ×[1+P1Fa(z)+P2Fb(z)tan⁡θ]\Phi_{\text{asym}} = \Phi \times \left[1 + \frac{P_1 F_a(z) + P_2 F_b(z)}{\tan\theta}\right]

Nền Chebyshev trên khoảng đo, t∈[−1,1]t \in [-1, 1]:

b=∑m=03cm Tm(t)b = \sum_{m=0}^{3} c_m\, T_m(t)

Các hệ số phù hợp:

Rwp=∑wi(yi−yc,i)2∑wiyi2,Rexp=N−P∑wiyi2R_{wp} = \sqrt{\frac{\sum w_i (y_i - y_{c,i})^2}{\sum w_i y_i^2}},\qquad R_{exp} = \sqrt{\frac{N - P}{\sum w_i y_i^2}} χ2=(RwpRexp)2\chi^2 = \left(\frac{R_{wp}}{R_{exp}}\right)^2

Trong Laue

Các định dạng đọc được: .xy, .xye, .dat và CSV (2θ, I, σ), CIF bột (_pd_meas_*) và GSAS (STD, ESD). Bạn đánh dấu các thông số cần giải phóng và giới hạn khoảng 2θ, rồi Tinh chỉnh chạy phép khớp ở chế độ nền. Kết quả cho RwpR_{wp}, RexpR_{exp}, χ2\chi^2 và ô mạng; Áp dụng ô ghi nó vào tài liệu. Kiểm chứng: phép đo thực của NIST SRM 660 (LaB₆, Cu Kα₁ + Kα₂, bài hướng dẫn GSAS-II), được khớp từ 40 đến 125°; ô mạng chứng nhận được tìm lại với sai số 3 × 10−4 Å.

Tìm đỉnh và chỉ số hóa

Lý thuyết

Chỉ số hóa tìm một dạng toàn phương xác định dương Q(h)=hTG∗hQ(\mathbf{h}) = \mathbf{h}^{\mathsf T}G^*\mathbf{h} tái tạo được các Qi=1/di2Q_i = 1/d_i^2 quan sát với các chỉ số nguyên. Các hệ có một hoặc hai thông số được xử lý bằng các dạng được phép: tổng ba bình phương ngoại trừ 4a(8b+7)4^a(8b+7) với hệ lập phương, tổng hai bình phương với hệ bốn phương, số Löschian h2+hk+k2h^2 + hk + k^2 với hệ lục giác. Chất lượng được đo bằng M20M_{20} (de Wolff, 1968).

Công thức Qcub=h2+k2+l2a2,Qquad=h2+k2a2+l2c2,Qhex=43 h2+hk+k2a2+l2c2Q_{\text{cub}} = \frac{h^2+k^2+l^2}{a^2},\qquad Q_{\text{quad}} = \frac{h^2+k^2}{a^2} + \frac{l^2}{c^2},\qquad Q_{\text{hex}} = \frac{4}{3}\,\frac{h^2+hk+k^2}{a^2} + \frac{l^2}{c^2} Qortho=h2a2+k2b2+l2c2,M20=Q202 ∣ΔQ∣‾ N20Q_{\text{ortho}} = \frac{h^2}{a^2} + \frac{k^2}{b^2} + \frac{l^2}{c^2},\qquad M_{20} = \frac{Q_{20}}{2\,\overline{|\Delta Q|}\,N_{20}}

Trong Laue

Các đỉnh là cực đại của cường độ đã làm trơn, cao hơn nền ít nhất 6 σ. 20 đỉnh đầu tiên được chỉ số hóa trong các hệ lập phương, bốn phương, lục giác và trực thoi (không tìm trong hệ một nghiêng hay ba nghiêng). Dung sai là 0,03° trên mỗi 2θ, nới thêm 0,15° trong lúc tìm để chấp nhận một độ lệch điểm không. Các cạnh được giới hạn ở 20 Å và thể tích ở 2000 ų. Một hệ kém đối xứng hơn chỉ được khảo sát nếu các hệ đối xứng hơn không cho ô nào có M20≥20M_{20} \geq 20. Các lời giải được xếp theo M20M_{20}, những lời giải chỉ số hóa được mọi vạch, nhiều nhất trừ một, đứng đầu. Với một ô đã chọn, các họ nhóm không gian tương thích với các vạch vắng mặt được đề xuất, từ hạn chế nhất đến ít hạn chế nhất.

Cấu trúc vùng năng lượng và hấp thụ

Vùng Brillouin và đường đi

Vùng Brillouin là ô Wigner–Seitz của mạng đảo, giới hạn bởi các mặt trung trực của những vectơ mạng đảo ngắn nhất. Laue theo Setyawan và Curtarolo (2010): với mỗi kiểu mạng, và với các biến thể của nó tùy theo tỉ số các thông số (BCT1 và 2, ORCF1 đến 3, RHL1 và 2…), họ quy định các điểm đối xứng cao, tên của chúng và đường đi thông thường. Các đường mang tên quen dùng của chúng (Δ, Λ, Σ, Z, Q, S…). Với hệ một nghiêng và ba nghiêng, đường đi được đơn giản hóa: Γ và trung điểm của ba vectơ mạng đảo ngắn nhất.

Ba mô hình

Mật độ trạng thái và quang học

Mật độ trạng thái được tính trên một lưới 16³ rút gọn bởi nhóm điểm và phép đảo thời gian, rồi làm trơn bằng các hàm Gauss. Phần ảo của hàm điện môi đến từ các phần tử ma trận xung lượng giữa các vùng hóa trị và vùng dẫn; trong liên kết chặt, đó là các phần tử Peierls, ∂H/∂k\partial H/\partial\mathbf{k}. Nó được tích phân bằng phương pháp tứ diện (Blöchl, Jepsen và Andersen, 1994), với việc làm mịn cục bộ gần bờ. Lưới được làm mịn từ 12³ đến 28³ cho tới khi hội tụ: ε₁(0) trong phạm vi 1 %, ε₂ trong phạm vi 3 % giá trị cực đại của nó, bờ trong phạm vi 0,03 eV. Từ đó suy ra ε₁ bằng Kramers–Kronig, rồi n, κ, α và R. Đồ thị Tauc khớp một đường thẳng trên (αE)2(\alpha E)^2 với vùng cấm thẳng, (αE)1/2(\alpha E)^{1/2} với vùng cấm xiên, giữa bờ − 0,05 và bờ + 0,4 eV. Phép kéo nâng các vùng dẫn lên một lượng Δ, và các phần tử ma trận được hiệu chỉnh theo đề xuất của Levine và Allan (1989). Silic: ε₁(0) = 11,2 (đo được 11,7).

Công thức

Trong hệ đơn vị Gauss, thừa số 2 cho spin:

ε2(ω)=4π2e2m2ω2∑v,c∫BZ2 d3k(2π)3 ∣e^⋅pcv(k)∣2 δ(Ec(k)−Ev(k)−ℏω)\varepsilon_2(\omega) = \frac{4\pi^2 e^2}{m^2\omega^2}\sum_{v,c}\int_{\text{BZ}} \frac{2\,d^3k}{(2\pi)^3}\,\bigl|\hat{\mathbf{e}}\cdot\mathbf{p}_{cv}(\mathbf{k})\bigr|^2\,\delta\bigl(E_c(\mathbf{k}) - E_v(\mathbf{k}) - \hbar\omega\bigr) ε1(ω)=1+2π P ⁣∫0∞ω′ ε2(ω′)ω′2−ω2 dω′,α=2ωκc,R=(n−1)2+κ2(n+1)2+κ2\varepsilon_1(\omega) = 1 + \frac{2}{\pi}\,\mathrm{P}\!\int_0^\infty \frac{\omega'\,\varepsilon_2(\omega')}{\omega'^2-\omega^2}\,d\omega',\qquad \alpha = \frac{2\omega\kappa}{c},\qquad R = \frac{(n-1)^2+\kappa^2}{(n+1)^2+\kappa^2}

Phép kéo (Levine và Allan):

Ec→Ec+Δ,pcv→pcv Ecv+ΔEcvE_c \to E_c + \Delta,\qquad \mathbf{p}_{cv} \to \mathbf{p}_{cv}\,\frac{E_{cv}+\Delta}{E_{cv}}

Tương tác spin–quỹ đạo

Spin của electron tương tác với mômen quỹ đạo của nó: tại Γ, đỉnh vùng hóa trị, mang đặc trưng p, tách thành Γ₈ (j = 3/2, bốn trạng thái) và Γ₇ (j = 1/2, hai trạng thái), thấp hơn một khoảng Δ₀, từ 0,044 eV trong Si đến 0,95 eV trong CdTe; tại L, độ tách Δ₁ vào khoảng hai phần ba Δ₀. Cơ sở trở thành cơ sở spinor: mỗi vùng chỉ còn chứa một electron, và số vùng tăng gấp đôi. Trong giả thế, số hạng Weisz, theo dạng của Chelikowsky và Cohen (1976), có cường độ μ được khớp với Δ₀ đo được; nó dự đoán Δ₁ mà không cần chỉnh thêm (GaAs 0,21 eV so với 0,22 đo được, InSb 0,50 so với 0,50). Trong liên kết chặt, mỗi nguyên tử nhận thêm λ L·S trên các orbital p của nó, với λ tỉ lệ với hằng số ζ_np của nguyên tử tự do, lấy từ cấu trúc tinh tế đo được của nó (cơ sở dữ liệu NIST); một hệ số duy nhất, 1,54, được khớp trên mười ba chất bán dẫn, cho Δ₀ với sai số trong vòng 15 %.

Công thức ⟨Kσ∣HSO∣K′σ′⟩=(K×K′)⋅σσσ′[−iλScos⁡(ΔG⋅τ)+λAsin⁡(ΔG⋅τ)],HSOat=λ L⋅S,Δ0=32λ\langle \mathbf K\sigma|H_{SO}|\mathbf K'\sigma'\rangle = (\mathbf K\times\mathbf K')\cdot\boldsymbol\sigma_{\sigma\sigma'}\big[-i\lambda^S\cos(\Delta\mathbf G\cdot\boldsymbol\tau)+\lambda^A\sin(\Delta\mathbf G\cdot\boldsymbol\tau)\big],\qquad H_{SO}^{\text{at}} = \lambda\,\mathbf L\cdot\mathbf S,\quad \Delta_0 = \tfrac32\lambda

Mặt Fermi

Với một kim loại theo liên kết chặt (mức Fermi được ấn định bằng cách đếm các electron trên lưới 16³) hoặc với các electron tự do (kF=(3π2n)1/3k_F = (3\pi^2 n)^{1/3}, n là số electron hóa trị s và p trên một đơn vị thể tích: 1 cho Cu, Ag, Au và các kim loại kiềm, 2 cho Mg, Zn và sắt, 3 cho Al…), các vùng năng lượng được tính trên một lưới lập phương 31³ điểm phủ kín vùng Brillouin. Mỗi khối lập phương nhỏ được chia thành sáu tứ diện, trong đó E được nội suy tuyến tính: mặt E = E_F ở đó là một tam giác hoặc một tứ giác (marching tetrahedra, không có trường hợp nhập nhằng). Mỗi điểm cắt được làm chính xác trên chính vùng năng lượng bằng hai bước của phương pháp dây cung; các tam giác được cắt xén tại các mặt của vùng Brillouin (Sutherland–Hodgman) và được định hướng theo gradient của E, về phía các trạng thái trống. Phần bị chiếm của mỗi vùng năng lượng được đếm trên một lưới 20³ của ô mạng đảo nguyên thủy, có thể tích đúng bằng thể tích vùng Brillouin. Kiểm tra: mặt cầu tự do của đồng có bán kính k_F = 1,36 Å⁻¹ và diện tích 4πk_F²; các vùng bị chiếm của nó chứa một electron, của nhôm ba, của đồng trong liên kết chặt mười một, sai lệch trong phạm vi 1 %; trong liên kết chặt, mặt Fermi của đồng chạm vào tám mặt {111}, tại các điểm L.

Trong Laue

Cấu trúc vùng năng lượng (trong thẻ Tính chất) đặt một giản đồ nhỏ cạnh khung nhìn. Trình xem phóng to cho thấy vùng Brillouin nổi khối, các vùng năng lượng kèm vùng cấm và loại của nó, mật độ trạng thái và, với một chất bán dẫn hoặc điện môi, thẻ Hấp thụ (ε₁ và ε₂, n và κ, α, R, Tauc). Phương pháp có thể chọn: giả thế khi tinh thể có trong bảng, liên kết chặt cho mọi tinh thể có nguyên tử, mạng rỗng thì luôn có. Công tắc Tương tác spin–quỹ đạo thêm spin vào hai phương pháp đầu. Độ rộng vùng cấm đo được đặt phép kéo theo giá trị của Madelung (2004). Các vùng, mật độ trạng thái và phổ được xuất ra CSV, các đồ thị ra PNG hoặc PDF. Các phép tính tương tự chạy được từ dòng lệnh (laue bands, laue optics), và kết quả của chúng là chuẩn tham chiếu cho bản chuyển sang Windows.

Kéo dịch phổ nguyên khối, ε₂(E) → ε₂(E − Δ), đúng như hiệu chỉnh của Levine và Allan: các chuyển dời được xếp một lần, không có kéo, và mỗi vị trí của thanh trượt chỉ dịch chúng rồi tính lại tích phân Kramers–Kronig. Trong liên kết chặt, mọi vùng trống (tối đa 16) đi vào phổ, được tính ít nhất đến bờ + 6 eV (nếu không thì 10 eV); việc làm mịn quanh bờ được giảm khi các cực tiểu của nó phủ hơn 5 % vùng (các vùng phẳng, như của calcit), và bỏ qua khi quá một phần tư. Phép tính cho biết đang ở lưới nào và có thể dừng lại.

Phổ là một tenxơ: mỗi chuyển dời lưu Re(q_a q_b*) thành sáu thành phần, rồi lấy trung bình trên các phép quay của nhóm điểm (J̄ = Σ_R R J Rᵀ / |G|, chính xác cả với tứ diện); các trục chính là trục của ε₁(0) − 1 ∝ Σ J/E³, và Phân cực chiếu lên một trong số đó trước kéo và Kramers–Kronig, không tính lại. Chiết suất tại 589 nm từ Lưỡng cực điểm (độ phân cực của Tessman, Kahn và Shockley, trường cục bộ bằng tổng Ewald) và từ Dải năng lượng, có hiệu chỉnh vùng cấm đã được so với phép đo trên mười ba tinh thể: lưỡng cực điểm trong khoảng 4 % với các chất cách điện ion có vùng cấm từ 5 eV, dải năng lượng thấp hơn 2 đến 7 % với bán dẫn và khoảng 20 % với rutil và SrTiO₃ (cơ sở tối thiểu, không có trường cục bộ). Quy tắc rút ra từ đó đánh dấu mô hình Khuyên dùng: lưỡng cực điểm khi mọi ion đều có trong bảng và vùng cấm đạt 5 eV, ngược lại là dải năng lượng; nó chọn mô hình gần hơn trên cả mười ba. Dải năng lượng cho đúng dấu của nₑ − nₒ ở năm tinh thể đơn trục, lưỡng cực điểm ở hai. Các số hạng lưỡng cực nội nguyên tử (Pedersen et al. 2001) đã được thử: với các tham số phổ quát của Harrison, chúng đẩy mọi tinh thể xa phép đo hơn, nên vẫn tắt. Từ dòng lệnh: laue indices.

Tán sắc: mỗi đường đo được là công thức đã công bố (Sellmeier và các dạng tương tự trong cơ sở dữ liệu refractiveindex.info, giữ nguyên hệ số), cho lại chiết suất của bảng với sai số 0,002 tại 589,3 nm. V_d = (n_d − 1)/(n_F − n_C) tại các vạch 587,6, 486,1 và 656,3 nm. Lưỡng cực điểm chỉ cho một chiết suất, nên tán sắc của chúng là một dao động tử duy nhất của Wemple và DiDomenico, n² − 1 = E_d E₀/(E₀² − E²), đi qua chiết suất đó với E₀ khớp theo đường của các dải; công thức Sellmeier hiển thị chính là nó viết lại (B = E_d/E₀, C = (hc/E₀)²). Trên mười ba tinh thể, V_d sai dưới 20 % ở 11 trên 14 tia; CsCl, tia thường của canxit và ZnS lệch 30–41 %. Dao động tử khớp với phép đo và với các dải cho biết các dải thiếu gì: E₀ sai dưới 8 % ở 11 trên 16 tia, nhưng cường độ E_d yếu hơn 37 đến 61 % trong các tinh thể ion và các oxit titan — chính nó để rutil và SrTiO₃ thấp hơn phép đo 20 %. Quy tắc thực nghiệm E_d = β N_c Z_a N_e của Wemple, thử làm mô hình thứ ba, sửa được tia thường của rutil nhưng vượt SrTiO₃ 18 % và đảo dấu lưỡng chiết ở ba tinh thể đơn trục: không được đề xuất. Từ dòng lệnh: laue dispersion.

Các vùng năng lượng của silic theo giả thế thực nghiệm, cùng mật độ trạng thái
Si, giả thế của Cohen và Bergstresser: vùng cấm xiên Γ → Δ (85 % đoạn Γ–X), mật độ trạng thái.
Hệ số hấp thụ của gali arsenua
GaAs: hệ số hấp thụ, bờ thẳng tại Γ.

Trình xem có thể đổi kích thước, và mỗi đồ thị của nó đều phóng to được: kéo một khung khi giữ ⌥ sẽ phóng to vùng trong khung (khung dẹt chỉ phóng to một trục), kéo không giữ ⌥ hoặc cuộn bằng hai ngón sẽ dịch chuyển đồ thị đã phóng to, bánh xe chuột thu phóng tại vị trí con trỏ còn thao tác chụm hai ngón thu phóng quanh tâm, ⌥ cùng với thao tác cuộn hoặc các nút + và − ở góc chỉ phóng to theo chiều cao, nhấp đúp hoặc nút ở góc sẽ trở về toàn bộ đồ thị; trên iPad, ngón tay dịch chuyển và thao tác chụm thu phóng. Mật độ trạng thái đi theo trục năng lượng của các vùng.

Phonon: mô hình lò xo

Mô hình

Laue tính các dao động trong gần đúng điều hòa của Born và von Kármán. Năng lượng là tổng các số hạng 12C (∑ngn⋅un)2\tfrac12 C\,(\sum_n \mathbf{g}_n\cdot\mathbf{u}_n)^2, bất biến đối với phép tịnh tiến: do đó quy tắc tổng âm học được thỏa mãn ngay từ cách xây dựng. Dạng của nó là dạng của Keating (1966): một lò xo kéo giãn α trên mỗi liên kết và một lò xo uốn β trên mỗi góc giữa hai liên kết của cùng một nguyên tử.

Công thức

Keating, theo quy ước của Martin (C11=(α+3β)/aC_{11} = (\alpha+3\beta)/a, C12=(α−β)/aC_{12} = (\alpha-\beta)/a), và ma trận động lực học:

E=∑lieˆn keˆˊt12 3α (d^⋅Δu)2+∑goˊc12 3β4 d d′ (d′⋅Δuj+d⋅Δuk)2,ωO2(Γ)=8(α+β)m (kim cương)E = \sum_{\text{liên kết}} \tfrac12\,3\alpha\,(\hat{\mathbf{d}}\cdot\Delta\mathbf{u})^2 + \sum_{\text{góc}} \tfrac12\,\frac{3\beta}{4\,d\,d'}\,\bigl(\mathbf{d}'\cdot\Delta\mathbf{u}_j + \mathbf{d}\cdot\Delta\mathbf{u}_k\bigr)^2,\qquad \omega^2_{\text{O}}(\Gamma) = \frac{8(\alpha+\beta)}{m}\ \text{(kim cương)} ωLO2−ωTO2=4π Z2e2μ V ε∞ (hai ion, điện tıˊch±Z, khoˆˊi lượng ruˊt gọn μ)\omega_{\text{LO}}^2 - \omega_{\text{TO}}^2 = \frac{4\pi\,Z^2 e^2}{\mu\,V\,\varepsilon_\infty}\ \text{(hai ion, điện tích} \pm Z\text{, khối lượng rút gọn } \mu) Diα,jβ(q)=1mimj∑soˆˊ hạngC∑n∈i, n′∈jgnα gn′β eiq⋅(xn′−xn),det⁡(D−ω2)=0D_{i\alpha,j\beta}(\mathbf{q}) = \frac{1}{\sqrt{m_i m_j}}\sum_{\text{số hạng}} C\sum_{n \in i,\,n' \in j} g_{n\alpha}\,g_{n'\beta}\,e^{i\mathbf{q}\cdot(\mathbf{x}_{n'}-\mathbf{x}_n)},\qquad \det\bigl(D - \omega^2\bigr) = 0

Trong Laue

Thẻ Phonon của trình xem vẽ 3N nhánh dọc theo đường đi của Setyawan và Curtarolo và mật độ trạng thái dao động (lưới 16³ rút gọn theo đối xứng, ba mode mỗi nguyên tử), theo THz, cm⁻¹ hoặc meV. Với các lò xo phổ quát và các ion cứng, một thanh trượt nhân mọi độ cứng tầm ngắn. Một mode không bền được vẽ dưới không. laue phonons cũng cho các điện tích, ε∞, λ và giới hạn LO tại Γ dọc theo [100]. Các nhánh và mật độ được xuất ra CSV; laue phonons cho tần số tại các điểm của vùng.

Ánh sáng: hồng ngoại, Raman và chiết suất

Tính hoạt động tại Γ

Các mode tại Γ là các vectơ riêng của ma trận động lực học tại q = 0 (không có số hạng không giải tích: các tần số TO). Các mode suy biến, sai khác dưới 10⁻⁶, tạo thành các không gian con W. Tính hoạt động của chúng suy ra từ các đặc biểu, không cần bảng nhóm: các phép toán của nhóm không gian tác động lên các độ dời qua Γ(g) (phép quay Descartes và hoán vị các nguyên tử của ô nguyên tố), rồi người ta đếm bội của biểu diễn vectơ (lưỡng cực: hồng ngoại) và của bình phương đối xứng của nó (độ phân cực: Raman). Kiểm chứng: Si F2g chỉ Raman, NaCl F1u chỉ hồng ngoại, CaF₂ mỗi loại một mode, GaAs F2 cả hai, corundum 7 mode Raman và 6 mode hồng ngoại (Porto và Krishnan, 1967), loại trừ lẫn nhau trong mọi tinh thể có tâm đối xứng.

Hồng ngoại

Lực dao động tử của một mode đến từ điện tích hiệu dụng của nó Z~m=∑iZi em,i/mi\tilde{\mathbf{Z}}_m = \sum_i Z_i\,\mathbf{e}_{m,i}/\sqrt{m_i}, với các điện tích Born: hình thức cho các ion cứng, tra bảng cho các bán dẫn của Martin. Hệ số phản xạ được tính ở góc tới vuông góc, với hệ số tắt dần γ = 0,02 ω_TO. NaCl: ε(0) = 5,3 (đo được 5,9), dải reststrahlen từ 164 đến 246 cm⁻¹ (164 đến 264). Corundum: ε(0) = 9,8 vuông góc với c và 11,3 song song (đo được 9,4 và 11,6).

Công thức εαβ(ω)=ε∞ δαβ+4πe2V∑mZ~mα Z~mβωm2−ω2−iγmω,nIR(W)=1∣G∣∑gχW(g) χV(g),nR(W)=1∣G∣∑gχW(g) χV(g)2+χV(g2)2\varepsilon_{\alpha\beta}(\omega) = \varepsilon_\infty\,\delta_{\alpha\beta} + \frac{4\pi e^2}{V}\sum_m \frac{\tilde Z_{m\alpha}\,\tilde Z_{m\beta}}{\omega_m^2 - \omega^2 - i\gamma_m\omega},\qquad n_{\text{IR}}(W) = \frac{1}{|G|}\sum_g \chi_W(g)\,\chi_V(g),\qquad n_{\text{R}}(W) = \frac{1}{|G|}\sum_g \chi_W(g)\,\frac{\chi_V(g)^2 + \chi_V(g^2)}{2}

Chiết suất trong vùng khả kiến: lưỡng cực điểm

Mỗi ion mang một độ phân cực điện tử α (Tessman, Kahn và Shockley, 1953; Pauling, 1927; độ phân cực của O²⁻, 1,30 ų, được hiệu chỉnh theo chiết suất thường của canxit). Trường tác dụng lên một ion là trường vĩ mô cộng với trường của mọi lưỡng cực khác, lấy tổng bằng phương pháp Ewald, bỏ số hạng q = 0 (chứa trường Lorentz); người ta giải pi=αi(E+∑jTijpj)\mathbf{p}_i = \alpha_i(\mathbf{E} + \sum_j T_{ij}\mathbf{p}_j), rồi ε=1+4πP/E\varepsilon = 1 + 4\pi \mathbf{P}/\mathbf{E}. NaCl: 1,542 (1,544); CaF₂: 1,404 (1,434); canxit: nₒ 1,658, nₑ 1,54 (1,486), độ lưỡng chiết âm tìm lại được hai phần ba; corundum 1,72 (1,76); thạch anh 1,51 (1,55). Mô hình thất bại với các titanat (1,7 thay vì 2,4 đến 2,9): liên kết của chúng quá cộng hóa trị đối với các lưỡng cực điểm. Lớp quang học suy từ hệ tinh thể.

Tâm màu

Một tâm màu không làm thay đổi đối xứng mà Laue dùng để tính: nó chỉ thêm các dải hấp thụ có dạng Gauss theo năng lượng. Cr³⁺ (d³) ở vị trí bát diện tuân theo giản đồ Tanabe–Sugano, với Dq và B đo được cho hồng ngọc (1810 và 650 cm⁻¹) và ngọc lục bảo (1610 và 780 cm⁻¹), ở chỗ khác Dq ∝ R⁻⁵ tính từ hồng ngọc; độ rộng 0,33 eV (⁴T₂) và 0,60 eV (⁴T₁). Hồng ngọc: 2,24 và 3,07 eV (đo được 2,23 và 3,05). Tâm F: định luật Mollwo–Ivey, với d là khoảng cách tới cation gần nhất; NaCl 2,61 eV (2,65), KCl 2,15 (2,3), độ rộng 0,18 E. Các dải lấy từ bảng (Burns, 1993; Nassau, 2001): Fe²⁺–Ti⁴⁺ của lam ngọc, Fe²⁺ của ngọc xanh biển, NV⁻ của kim cương, Fe³⁺. Các biến thể của thạch anh (Rossman, 1994): thạch anh tím, tâm [FeO₄]⁰ ở 545 và 357 nm; thạch anh khói, tâm [AlO₄]⁰ quanh 450 và 620 nm, với độ hấp thụ tăng dần về phía tử ngoại; thạch anh vàng, chuyển điện tích O → Fe³⁺ quanh 375 nm, phần đuôi của nó hấp thụ màu lam; thạch anh hồng, một dải rộng quanh 500 nm. Mỗi dải ghi bước sóng của nó trong menu, cạnh các mức trong trình xem vùng năng lượng và làm mốc trên đường cong hấp thụ. Màu sắc: độ truyền qua T=10−ODT = 10^{-\mathrm{OD}} (OD: mật độ quang), các hàm phối màu CIE 1931 theo xấp xỉ giải tích của Wyman, Sloan và Shirley (2013), vật đen ở 6504 K cho D65, sRGB cân bằng theo màu trắng.

Công thức E(4T2)=10 Dq,E(4T1)=7,5 B+15 Dq−12225B2+100 Dq2−180 B Dq,EF=17,6 eV⋅(d/A˚)−1,84E(^4T_2) = 10\,Dq,\qquad E(^4T_1) = 7{,}5\,B + 15\,Dq - \tfrac12\sqrt{225B^2 + 100\,Dq^2 - 180\,B\,Dq},\qquad E_F = 17{,}6\ \text{eV}\cdot(d/\text{Å})^{-1{,}84}

Các ion kim loại chuyển tiếp khác tuân theo cùng các giản đồ dạng đóng, với Dq và B được khớp theo các dải đã đo: các dải của ion ngậm nước [M(H₂O)₆]ⁿ⁺ (Lever, 1984) khi không có gì tốt hơn, các dải trong corundum khi chúng đã được đo (McClure, 1962). d¹ và d⁶ (Ti³⁺, Fe²⁺) cùng d⁹ (Cu²⁺) chỉ có một dải được phép theo spin, ở 10 Dq, bị hiệu ứng Jahn–Teller tách đôi: Ti³⁺ trong corundum, 18.450 và 20.300 cm⁻¹ (542 và 493 nm). Trạng thái cơ bản của d² (V³⁺) là ³T₁(F), trộn với ³T₁(P): trong corundum (Dq 1870, B 620 cm⁻¹) 17.400 và 25.400 cm⁻¹, so với 17.400 và 25.200 đo được. Ở một vị trí có bốn lân cận, trường bằng 4/9 trường của bát diện, và ion có n electron tuân theo giản đồ bát diện của 10 − n: Co²⁺ (d⁷) trong một tứ diện hành xử như d³, và dải ν₃ của nó quanh 17.200 cm⁻¹ (582 nm) tạo nên màu xanh coban. Đưa trở lại một bát diện (Dq × 9/4), cùng bộ tham số đó dự đoán các dải của [Co(H₂O)₆]²⁺: 8000 và 19.000 cm⁻¹, so với 8100 và 19.400 đo được. Các ion d⁵ (Mn²⁺, Fe³⁺) không có dải nào được phép theo spin; chúng không có trong số các ion.

Lưỡng sắc. Trong một tinh thể đơn trục, độ hấp thụ phụ thuộc vào phân cực. Với hồng ngọc, Laue lấy các dải do Cronemeyer (1966) đo: E ⊥ c ở 558 và 412 nm, E ∥ c ở 543 và 398 nm, cùng tiết diện hấp thụ của chúng (22,8 và 22,5 × 10⁻²⁰ cm² so với 7,2 và 38,1). Với lam ngọc xanh lam, dải Fe²⁺–Ti⁴⁺ dịch từ 580 nm (E ⊥ c) sang 700 nm (E ∥ c), rộng khoảng 250 nm (Dubinsky et al., 2020); nguồn không cho tiết diện E ∥ c của nó, nên lấy bằng nhau. Mật độ quang được đặt vẫn là của ánh sáng không phân cực, trung bình của hai giá trị: hồng ngọc khi đó có màu đỏ tía với E ⊥ c và đỏ cam với E ∥ c, lam ngọc xanh lam ánh tím và xanh lục lam, như khi nhìn qua kính lưỡng sắc.

Nồng độ. Với một tiết diện σ đo tại đỉnh E ⊥ c (corundum: Cr³⁺ 1,62 × 10⁻¹⁹ cm² ở 560 nm, V³⁺ 1,0 × 10⁻¹⁹ cm² ở 580 nm, Fe²⁺–Ti⁴⁺ 1,94 × 10⁻¹⁸ cm² ở 580 nm; Dubinsky et al., 2020), mật độ quang trên độ dày tham chiếu d = 5 mm cho mật độ số n của các tâm, được quy về số nguyên tử trên mỗi cm³ của tinh thể. Như vậy một viên hồng ngọc có mật độ quang 2 chứa khoảng 800 ppma crom. Với Fe²⁺–Ti⁴⁺, σ là tiết diện của các cặp tính trên mỗi nguyên tử sắt, ở khoảng 4700 ppma sắt: nó giảm khi sắt trở nên hiếm hơn, và nồng độ chỉ là một bậc độ lớn.

Công thức d2: E(3T2)=5 Dq−7,5 B+12R,E(3T1(P))=R,R=225B2+180 B Dq+100 Dq2;Dqtứ diện=49 Dqbaˊt diện;n=ln⁡10⋅ODσ dd^2:\ E(^3T_2) = 5\,Dq - 7{,}5\,B + \tfrac12 R,\quad E(^3T_1(P)) = R,\quad R = \sqrt{225B^2 + 180\,B\,Dq + 100\,Dq^2};\qquad Dq_{\text{tứ diện}} = \tfrac49\,Dq_{\text{bát diện}};\qquad n = \frac{\ln 10\cdot \mathrm{OD}}{\sigma\,d}

Trong Laue

Thẻ Hồng ngoại và Raman của trình xem cho bảng các mode, hệ số phản xạ (E ⊥ c và E ‖ c với một tinh thể đơn trục), lớp quang học, chiết suất, ε∞ và ε(0). Trên dòng lệnh, laue infrared. Giới hạn: canxit vẫn không bền ở biên vùng và beryl không đứng vững với các ion cứng này; tính hoạt động của các mode tại Γ của chúng vẫn đúng.

Các tâm màu của tài liệu cũng hiện trong trình xem các vùng năng lượng. Các mức của chúng, phẳng vì một tâm là định xứ, được vẽ trong vùng cấm với một mũi tên cho mỗi chuyển dời, và các đỉnh của chúng được cộng vào mật độ trạng thái, có phóng to: trọng số thực của một tâm là nồng độ của nó, vài phần triệu. Khoảng cách giữa các mức là năng lượng của các chuyển dời; vị trí của chúng trong vùng cấm là một quy ước, không phải kết quả tính toán. Mức 2p của tâm F nằm 0,15 eV dưới các vùng dẫn (độ sâu nhiệt do Mott và Gurney đưa ra cho KCl), mức 1s nằm dưới nó một khoảng EFE_F; với Cr³⁺ và các dải lấy từ bảng, mức cơ bản nằm ở chỗ thanh trượt đặt nó, mặc định ở giữa vùng cấm. Các trạng thái của Cr³⁺ (⁴A₂, ⁴T₂, ⁴T₁) là các số hạng nhiều electron, được vẽ như các mức. Với Cr³⁺, mức ²E cũng được vẽ, tại năng lượng đo được của vạch R₁ (694,3 nm trong hồng ngọc, 683,0 nm trong ngọc lục bảo, ở chỗ khác lấy giá trị của hồng ngọc): sự bơm lên ⁴T₂ và ⁴T₁ rơi về ²E mà không phát sáng (mũi tên lượn sóng), một trạng thái giả bền khoảng 3 ms nơi các ion tích tụ, từ đó vạch R đi xuống ⁴A₂ (mũi tên đỏ), chính là vạch của laser hồng ngọc của Maiman (1960). Chuyển dời ⁴A₂ → ²E làm đổi spin: yếu hơn các dải ⁴T một nghìn lần, nó không tham gia vào sự hấp thụ. Trong thẻ Hấp thụ, các dải của chúng được cộng vào dưới bờ hấp thụ: α=ln⁡10⋅OD/d\alpha = \ln 10\cdot\mathrm{OD}/d với d = 5 mm, độ dày của một viên đá đã mài giác, rồi κ=αλ/4π\kappa = \alpha\lambda/4\pi và ε₂ được tăng thêm 2nκ; ε₁ không được hiệu chỉnh, vì phần đóng góp của các tâm vào ε₂ chỉ cỡ 10⁻⁵. Thang của α khi đó xuống tới 0,1 cm⁻¹.

Hiệu ứng Zeeman của các vạch R của hồng ngọc, từ trường B dọc theo c. Mức cơ bản ⁴A₂ (S = 3/2) tách thành E(m)=g∥μBB m+D(m2−5/4)E(m) = g_\parallel\mu_B B\,m + D(m^2 - 5/4), g∥ = 1,9817 và 2D = −11,493 GHz, lưỡng mức ±3/2 nằm thấp nhất (Sewani et al., 2020); các mức Ē (vạch R₁) và 2Ā (R₂, cao hơn 29 cm⁻¹) mỗi mức tách làm hai, ±½ g μ_B B, với |g∥(Ē)| = 2,44 và g∥(2Ā) = 1,46 (Gen et al., 2020). Các thành phần được phép và cường độ tương đối của chúng theo Sugano và Tanabe (1958), trong bảng của Gen et al.; các vạch σ mạnh hơn các vạch π khoảng bảy lần, theo ước lượng thực nghiệm của họ. Các độ dịch tính bằng cm⁻¹ kể từ mỗi vạch, μ_B = 0,4669 cm⁻¹/T; ở từ trường bằng không, mỗi vạch đã là vạch kép, cách nhau 0,38 cm⁻¹ (2D).

Nhiệt độ: nhiệt động học của mạng

Gần đúng điều hòa: các mode của mục Phonon (cùng các lò xo, độ cứng 1) trên một lưới q phủ toàn bộ vùng Brillouin, có tâm tại Γ để giữ đối xứng của tinh thể (12³ q đến 4 nguyên tử nguyên thủy, 8³ đến 16, 6³ khi nhiều hơn), loại trừ chính Γ: các mode âm học tại đó không có tần số, và các mode quang của một tinh thể ion tại đó phụ thuộc vào hướng tiến tới. Mỗi mode là một dao động tử lượng tử. Trên mỗi nguyên tử: Cv=kB∑x2ex/(ex−1)2C_v = k_B\sum x^2e^x/(e^x-1)^2, S=kB∑[x/(ex−1)−ln⁡(1−e−x)]S = k_B\sum[x/(e^x-1) - \ln(1-e^{-x})], F=∑[hν/2+kBTln⁡(1−e−x)]F = \sum[h\nu/2 + k_BT\ln(1-e^{-x})], x = hν/k_BT, các tổng được lấy trọng số 1/N_q và chia cho số nguyên tử. Các mode không bền (tần số ảo) bị loại ra và được đếm.

Nhiệt độ Debye: tại T, nhiệt độ của mô hình Debye cho cùng C_v, CD=9kB(T/θ)3∫0θ/Tx4ex/(ex−1)2 dxC_D = 9k_B(T/\theta)^3\int_0^{\theta/T}x^4e^x/(e^x-1)^2\,dx, nghịch đảo bằng phép chia đôi; ở nhiệt độ cao, θ∞=(h/kB)5⟨ν2⟩/3\theta_\infty = (h/k_B)\sqrt{5\langle\nu^2\rangle/3} (mômen bậc hai). Độ dịch chuyển: Uαβ,i=ℏ2miNq∑eiαeiβ∗coth⁡(ℏω/2kBT)/ωU_{\alpha\beta,i} = \frac{\hbar}{2m_iN_q}\sum e_{i\alpha}e^*_{i\beta}\coth(\hbar\omega/2k_BT)/\omega, với các vectơ riêng của ma trận động lực có trọng số khối lượng. Để chính xác ở tần số thấp, coth y = 1/y + (coth y − 1/y): số hạng đầu, tỉ lệ với T/ω², được lấy tổng chính xác, số hạng thứ hai, trơn, theo từng lát tần số (600). B = 8π²U_iso, lấy trung bình trên các nguyên tử của một nguyên tố; một nguyên tố không có trong phonon (nguyên tố thứ hai của một vị trí hợp kim) lấy giá trị trung bình của các nguyên tố khác. Tỉ số Lindemann: tr⁡U\sqrt{\operatorname{tr}U} của nguyên tử linh động nhất chia cho khoảng cách giữa các nguyên tử ngắn nhất.

Kiểm tra: C_D → 3k_B và định luật T³, 12π45(T/θ)3\tfrac{12\pi^4}{5}(T/\theta)^3; S = −∂F/∂T và U = F + TS; B ∝ T phía trên θ; tenxơ đẳng hướng trong tinh thể lập phương; không có mode không bền nào trong NaCl. Đồng: θ_D = 321 K ở 30 K và 318 K ở nhiệt độ cao (đo được 343 K), B(300 K) = 0,48 Ų (0,55, Flinn et al., 1960); NaCl: θ_D = 274 K (321); CaF₂: B = 0,44 và 0,76 Ų với Ca và F (0,47 và 0,68); silic: 620 K ở 30 K (645), các mode ngang của Keating quá cứng; kim cương: 1910 đến 1970 K (2230). Lưới được gập vào (−½, ½]: tổng Coulomb của một tinh thể ion chỉ tuần hoàn trong giới hạn của phép cắt, và một q viết xa Γ sẽ ra không bền.

Chuyển động nhiệt (khung nhìn 3D): ui(t)=mi−1/2∑kak Re[ek,i ei(qk⋅R−2πνkt+φk)]\mathbf u_i(t) = m_i^{-1/2}\sum_k a_k\,\mathrm{Re}[\mathbf e_{k,i}\,e^{i(\mathbf q_k\cdot\mathbf R - 2\pi\nu_k t + \varphi_k)}], mọi nhánh tại 64 vectơ q rút từ lưới 8³ (ít hơn cho một khung nhìn lớn: tối đa 300.000 nguyên tử × mode mỗi khung hình, mỗi q được tính nặng hơn tương ứng), pha φ_k ngẫu nhiên, ak2=2 (ℏ/4π u⋅THz)coth⁡(hνk/2kBT)/(νkNq)a_k^2 = 2\,(\hbar/4\pi\,\mathrm{u}\cdot\mathrm{THz})\coth(h\nu_k/2k_BT)/(\nu_k N_q): lấy trung bình theo thời gian, ⟨u_α u_β⟩ bằng giá trị của nhiệt động học (kiểm tra trong phạm vi 1 % trên Cu và NaCl, với toàn bộ lưới). Thời gian được làm chậm: tần số cao nhất của tinh thể thành 1,2 Hz. Mỗi nguyên tử trong khung nhìn được quy về một nguyên tử của ô nguyên thủy và một phép tịnh tiến R.

Hằng số đàn hồi: ở bước sóng lớn (q = 0,002 × 2π/a), ba mode âm học dọc theo n cho ρv² và hướng dịch chuyển của khối tâm, từ đó có ma trận Christoffel Γ_ik(n) = C_ijkl n_j n_l; 21 hằng số C_IJ (ký hiệu Voigt, trục Descartes) được khớp bằng bình phương tối thiểu trên 40 phương của một đường xoắn ốc. Đây là các hằng số hồi phục: các nguyên tử của một ô đi theo sóng. Môđun nén: trung bình Hill của các cận Voigt và Reuss. Giãn nở: hệ thức Grüneisen chuẩn điều hòa, α=γCv/(3BVat)\alpha = \gamma C_v/(3BV_{\mathrm{at}}), và ô mạng a(T)=a293 [1+γ (U(T)−U(293))/(3BVat)]a(T) = a_{293}\,[1 + \gamma\,(U(T)-U(293))/(3BV_{\mathrm{at}})], U là năng lượng dao động trên mỗi nguyên tử; độ giãn nở như nhau theo mọi trục. γ được cho trước (mặc định 2). Kiểm tra: silic C₁₁ = 165,6, C₁₂ = 63,9, C₄₄ = 79,2 GPa (đo được 165,7, 63,9 và 79,6, mà Martin đã dùng để khớp các lò xo); NaCl B = 25,8 GPa (25); đồng, lò xo xuyên tâm: hệ thức Cauchy C₁₂ = C₄₄, B = 101 GPa (137).

Từ tính: trường trung bình Weiss

Hamiltonian Heisenberg, mỗi cặp tính một lần, J > 0 là sắt từ, cộng thêm hiệu ứng Zeeman; các tương tác tính bằng meV theo từng lớp lân cận từ tính (các khoảng cách được phân biệt đến 1 mÅ, tối đa mười lớp). Trật tự là cộng tuyến: mỗi vị trí hướng lên hoặc xuống, nhân với cos 2π k·r cho nguyên tử tại r, với k tính bằng nửa vectơ mạng đảo (0, ½, 1 theo mỗi trục). ½ nhân đôi ô từ dọc theo trục đó; 1 đảo chiều các nguyên tử ở tâm của một ô có tâm, hoặc nguyên tử ở tâm của MnF₂. Một trật tự mà ở đó một nguyên tử rơi vào cos 2π k·r = 0 thì không cộng tuyến và không được chấp nhận. Spin mặc định: ion 3d spin cao, điện tích của các cation được xác định bởi điện tích của các anion, mômen quỹ đạo bị dập tắt; các kim loại Fe, Co, Ni: S = μ/2 với μ đo ở 0 K (2,22, 1,72 và 0,606 μ_B).

Trường trung bình: mỗi ⟨S_i⟩ được giải một cách tự hợp (hàm Brillouin, phép lặp có giảm chấn) trên các nguyên tử của ô từ, J_ij được lấy tổng trên các ảnh tuần hoàn. Nhiệt độ trật tự của trật tự đã chọn đến từ bài toán tuyến tính hóa, một biên độ cho mỗi vị trí với các dấu của trật tự (ma trận được đối xứng hóa, trị riêng lớn nhất ứng với các biên độ cùng dấu). Trị riêng lớn nhất trên mọi trật tự của ô cho biết liệu một trật tự khác có xuất hiện trước hay không. χ∥ và χ⊥ thu được bằng một trường nhỏ dọc theo các mômen và vuông góc với chúng; với mẫu bột, (χ∥ + 2χ⊥)/3, tính bằng cm³ trên mol nguyên tử từ tính. Với một chất sắt từ đã có trật tự, χ⊥ không xác định khi không có dị hướng: trường chỉ làm quay độ từ hóa. C(T) là đạo hàm của năng lượng trao đổi. Kiểm chứng: T_C = S(S+1) z J / 3k_B và θ = T_C (sắt từ lập phương tâm khối), T_N = −θ và χ⊥ không đổi dưới T_N (phản sắt từ CsCl), bước nhảy của C bằng 5S(S+1)/(S² + (S+1)²) k_B, và T_N của MnO chỉ phụ thuộc vào J₂.

Công thức kBTN=max⁡spec⁡(Cs/ns Wst Ct/nt),Wst=∑i∈s, j∈tJijσiσj,Cs=Ss(Ss+1)3;θ=∑ijgiCiJijCjgjkB∑igi2Cik_B T_N = \max\operatorname{spec}\big(\sqrt{C_s/n_s}\,W_{st}\,\sqrt{C_t/n_t}\big),\quad W_{st} = \sum_{i\in s,\,j\in t} J_{ij}\sigma_i\sigma_j,\quad C_s = \tfrac{S_s(S_s+1)}{3};\qquad \theta = \frac{\sum_{ij} g_i C_i J_{ij} C_j g_j}{k_B\sum_i g_i^2 C_i}

Ví dụ, với các tương tác đã công bố được quy về quy ước này: MnO, J₁ = −0,77 và J₂ = −0,89 meV (Kohgi et al., 1972, neutron), T_N 181 K theo trường trung bình so với 117 K đo được; NiO, J₁ = +1,37 và J₂ = −19,0 meV (Hutchings và Samuelsen, 1972), 882 K so với 523 K; MnF₂, J₁ = +0,068, J₂ = −0,302 và J₃ = +0,004 meV (Morano et al., 2024), 87 K so với 67 K. Với MnO và MnF₂, các giá trị lấy từ tuyển tập của Alaei et al. (2025), chia cho S². Sắt α: mười lớp do Pajda et al. (2001) tính, J = 2 J_P / S(S+1), cho lại T_C trường trung bình của họ, 1415 K, so với 1044 K đo được. Lớp thứ mười của Pajda (8 lân cận) có cùng khoảng cách với 24 lân cận khác mà Laue gộp chung: J của nó ở đó được lấy trọng số 8/32.

Monte-Carlo: các spin cổ điển có độ dài √(S(S+1)), sao cho trường trung bình của chúng có cùng T_C với mô hình lượng tử; một mẫu gồm L³ ô từ với biên tuần hoàn (L tối thiểu bằng 2 × tầm của các tương tác + 1; với chuyển động nhiệt trực tiếp, L đi theo khung nhìn: số ô từ bằng số ô đang hiển thị; khi khung nhìn được lấp đầy, ba ô tinh thể, hoặc khoảng 6000 spin với mô-đun Chuyển pha; với các đường cong, khoảng 1500 đến 2000 spin), mỗi spin với các lân cận thực của nó và J của chúng. Thuật toán Metropolis: một phép quay thử có biên độ được điều chỉnh để chấp nhận khoảng một nửa số lần thử, được chấp nhận với xác suất min(1, e^{−ΔE/k_BT}). Các đường cong xuất phát từ trật tự đã chọn ở 5 % của T rồi nung nóng dần, mỗi nhiệt độ xuất phát từ nhiệt độ trước đó (300 lượt quét để cân bằng, 700 lượt để đo); nếu làm lạnh, MnO sẽ chọn ngẫu nhiên một trong bốn đômen của nó. Các phép đo: năng lượng, trật tự |Σ σ_i Ŝ_i|/N, nhiệt dung riêng N(⟨E²⟩ − ⟨E⟩²)/(k_BT)², độ cảm từ của trật tự N(⟨m²⟩ − ⟨m⟩²)/k_BT. T_C được lấy tại đỉnh của độ cảm từ này: nhiệt dung riêng của mô hình Heisenberg chỉ có một đỉnh yếu (số mũ α âm), bị nhấn chìm trong nhiễu của vài nghìn spin. Kiểm chứng: sắt từ lập phương tâm khối, T_C = 0,77 lần giá trị trường trung bình (k_BT_C = 2,054 J S(S+1), giá trị cổ điển đã công bố), sai lệch trong phạm vi 6 % trên 8³ ô. Ở nhiệt độ thấp, C tiến tới k_B trên mỗi spin, như với mọi spin cổ điển: các hiệu ứng lượng tử (C → 0) không có ở đây.

Nhóm đối xứng từ: với trật tự cộng tuyến của tài liệu, Laue giữ lại các phép (W, w) của nhóm không gian, kể cả các phép tịnh tiến của ô từ, đưa mỗi nguyên tử từ tính đến một nguyên tử có mômen bằng θ det(W) W m, với θ = +1 (phép unita) hoặc −1 (kèm 1′); mômen là một vectơ trục. Kiểu I không có 1′, kiểu III có 1′ nhưng không có phép tịnh tiến đảo chiều, kiểu IV có một phép phản tịnh tiến {1′|t}. Nhóm được đưa về một cơ sở quy ước lấy từ chính các trục của nó (mạng các phép tịnh tiến unita của nó, các trục của các phép quay của nó), rồi được so sánh chính xác, sai khác một phép đổi trục và một gốc tọa độ (lưới 1/8, 1/24 với trục lục giác), với các nhóm trong bảng có cùng kiểu và cùng số phép thuộc mỗi loại, có và không có 1′. Các bảng là của ISO-MAG (Stokes, Hatch và Campbell, phiên bản 1.4, 2022, theo Litvin); mỗi nhóm trong số 1421 nhóm không xám, được cho trong cách đặt trục riêng của nó, đều được nhận ra. Các mômen được phép trên một vị trí: không gian con cố định của các θ det(W) W thuộc nhóm đối xứng vị trí của nó, tức là các phép giữ nguyên nguyên tử đó sai khác một phép tịnh tiến unita.

Nhiễu xạ từ của neutron (Halpern và Johnson, 1939): các vạch được chỉ số hóa trong ô từ, FM=p∑jfj(Q) μj e2πiQ⋅rjF_M = p\sum_j f_j(Q)\,\mu_j\,e^{2\pi i\mathbf Q\cdot\mathbf r_j}, p = 2,695 fm trên μ_B, μ_j = gS, f_j là thừa số dạng ⟨j₀⟩ của ion (Brown), và chỉ thành phần vuông góc với Q gây ra tán xạ: |F_M⊥|² = |F_M|² (1 − (Q̂·m̂)²). Với neutron không phân cực, đóng góp của hạt nhân và của mômen cộng với nhau theo cường độ; thừa số Lorentz 1/(sin²θ cos θ). MnO: vạch mạnh nhất là (½ ½ ½), thuần túy từ; MnF₂: (1 0 0), bị cấm đối với hạt nhân, là vạch từ, còn (0 0 1), dọc theo các mômen, thì vắng mặt.

Sóng spin (Holstein và Primakoff, 1940), ở bậc nhất theo 1/S: trên ô từ nguyên thủy (các nguyên tử được một phép tịnh tiến bảo toàn trật tự đưa đến nhau chỉ được tính một lần: sắt lập phương tâm khối có 1, 32 nguyên tử của MnO trong ô lập phương nhân đôi có 2), ma trận boson M(k)=(A(k)B(k)B(k)†A(−k)T)M(\mathbf k) = \begin{pmatrix} A(\mathbf k) & B(\mathbf k)\\ B(\mathbf k)^\dagger & A(-\mathbf k)^T\end{pmatrix}, A cho các cặp song song, B cho các cặp phản song song, Aii=∑lσiσlSlJil(0)+D(2Si−1)A_{ii} = \sum_l \sigma_i\sigma_l S_l J_{il}(0) + D(2S_i - 1), Aij,Bij=−SiSj Jij(k)A_{ij}, B_{ij} = -\sqrt{S_iS_j}\,J_{ij}(\mathbf k), Jij(k)=∑J eik⋅dJ_{ij}(\mathbf k) = \sum J\,e^{i\mathbf k\cdot\mathbf d} lấy tổng trên các liên kết. Các năng lượng là các trị riêng dương của ηM, η = diag(1, −1), thu được bằng phương pháp Colpa (1978): M = K†K (Cholesky), rồi ma trận Hermite KηK†. Kiểm tra: sắt từ lập phương tâm khối, ħω = S(J(0) − J(k)), bằng không tại Γ (mode Goldstone); phản sắt từ kiểu CsCl, ħω = S z|J| √(1 − γ²), suy biến bậc hai; với dị hướng D, khe năng lượng A02−B02\sqrt{A_0^2 - B_0^2}. Với các tương tác trao đổi của các ví dụ, magnon của MnF₂ lên tới 6–7 meV, magnon của sắt lên tới 257 meV. Các nhánh được vẽ trong vùng Brillouin của tinh thể: ở đó, các nhánh của một chất phản sắt từ hiện ra bị gấp về vùng Brillouin từ của nó.

Dị hướng và độ từ hóa dưới từ trường. Số hạng dị hướng đơn ion −D Σ (S_i·m̂)², với m̂ là trục của các mômen, cộng thêm 2D⟨S_z⟩ vào trường cục bộ của mỗi nguyên tử, và 2D vào đường chéo của bài toán tuyến tính hóa cho nhiệt độ trật tự. Dưới từ trường B, hai trạng thái được giải tại mỗi giá trị: các mômen giữ dọc theo trục của chúng, và các mômen bị lật (các cặp phản song song quay vuông góc với từ trường, nghiêng về phía nó). Laue giữ trạng thái có năng lượng tự do trường trung bình thấp hơn, F=∑i−kBTln⁡ZS(∣hi∣/kBT)+12∑J m⋅m+D∑mz2F = \sum_i -k_BT\ln Z_S(|h_i|/k_BT) + \tfrac12\sum J\,\mathbf m\cdot\mathbf m + D\sum m_z^2 trên mỗi nguyên tử, sau khi hiệu chỉnh phần đếm hai lần; nếu theo cùng một trạng thái từ giá trị từ trường này sang giá trị khác, nó sẽ còn giả bền quá điểm chuyển pha. Kiểm tra: MnF₂ với D = 0,02 meV, Bsf=2BEBA−BA2B_{sf} = \sqrt{2B_EB_A - B_A^2} = 9,46 T, BE=zJ2S/gμBB_E = zJ_2S/g\mu_B, BA=2DS/gμBB_A = 2DS/g\mu_B; bước nhảy tính được khớp trong phạm vi 0,15 T, và độ bão hòa tại 2∑j∣Jij∣Sj/gμB2\sum_j |J_{ij}|S_j/g\mu_B. Đo đạc: 9,27 T ở 4,2 K (Felcher và Kleb, 1996).

Các tính chất được phép. Các phần tuyến tính W của các phép, cùng với θ = ±1, tạo thành nhóm điểm từ. Mômen tổng được phép là không gian con bất biến của các θ det(W) W; tenxơ từ-điện (M = αE, E là vectơ cực chẵn đối với phép đảo ngược thời gian, M là vectơ trục và lẻ) biến đổi theo α → θ det(W) W α Wᵀ, và các thành phần được phép của nó là không gian con bất biến của không gian chín chiều này, viết bằng các tham số a, b, c… theo các trục Descartes (x ∥ a, z ∥ c). Kiểm tra: Cr₂O₃ (−3′m′) α = diag(a, a, b) và mômen tổng bị cấm; MnF₂, MnO và NiO, giữ lại riêng phép nghịch đảo, không có hiệu ứng từ-điện; sắt α, mômen tổng dọc theo các mômen của nó. Cr₂O₃: cấu trúc và trật tự theo Brown, Forsyth và Tasset (2002), T_N = 307 K; các tương tác trao đổi đã công bố của nó chênh nhau một hệ số 2 tùy quy ước nên không được đưa ra.

Chuyển pha (mô-đun)

Nhóm con cực đại: các nhóm con t đến từ nhóm thương G/T, tức các nhóm con cực đại của nhóm điểm cùng với các phép tịnh tiến làm khép kín nhóm; các nhóm con k chỉ số 2 đến 4 đến từ các mạng con bất biến có cùng chỉ số (dạng chuẩn Hermite), với mỗi cách chọn phép tịnh tiến. Mỗi nhóm con được nhận dạng đối chiếu với các nhóm của Tables, sai khác một phép đổi trục và một gốc tọa độ, rồi các nhóm con được xếp theo lớp liên hợp dưới G, kèm số nhóm liên hợp và các miền: định hướng (chỉ số của nhóm điểm) × tịnh tiến (chỉ số của mạng). Kiểm chứng: danh sách các nhóm con cực đại của International Tables tập A1 cho Pm-3m, Fm-3m, Im-3m, P4/mmm, P6/mmm và Fd-3m. Bước đi xuống ghi nhóm cha, ô của nó, các vị trí của nó, phép biến đổi P và gốc p vào tài liệu (trường parents), dùng làm tham chiếu cho biến dạng; tham chiếu này đi theo toàn bộ chuỗi từ nhóm cha cao nhất.

Mode đối xứng: G tác dụng lên một ô lớn m × m × m, bất biến dưới G, chứa ô của H; một toán tử ngẫu nhiên giao hoán với tác dụng đó, Σ ρ(g) M ρ(g)ᵀ, có các không gian con bất khả quy làm không gian riêng, được gom thành các loại theo đặc biểu của chúng. Vectơ sóng được đọc từ các phép tịnh tiến, đặt tên tại các điểm của vùng (Γ, X, M, R, L, W, H, N, P), và biểu diễn nhận tên Mulliken tại Γ. Số chiều của một biểu diễn đến từ công thức đặc biểu. Tham số trật tự: loại có nhóm con đẳng hướng là H; các bất biến bậc ba và bậc bốn từ các lũy thừa đối xứng, điều kiện Lifshitz từ bình phương phản đối xứng. Mode mềm: phonon của nhóm cha cao nhất trong siêu ô, tại tâm vùng, nơi Γ và các điểm biên gập về, mỗi mode riêng được chiếu lên các loại. Landau–Devonshire: hệ số của Bell và Cross (1984) cho BaTiO₃ (các chuyển pha tính được ở 392, 283 và 202 K, P = 0,265 C/m²) và của Haun et al. (1987, nhiệt độ tính bằng °C) cho PbTiO₃ (766 K, 0,757 C/m²).

Trật tự–mất trật tự: các mạng con là các vị trí của H xuất phát từ một vị trí của nhóm cha được hai nguyên tố chia sẻ, z_st là số lân cận thứ nhất của s trong t. Trường trung bình Bragg–Williams: μ tìm bằng chia đôi để giữ thành phần, lặp có giảm chấn từ trạng thái trật tự và từ trạng thái mất trật tự, giữ năng lượng tự do thấp hơn; V được hiệu chỉnh để trường trung bình có trật tự ở nhiệt độ đã cho (đồng thau β: V/k = T_c/2). Monte-Carlo Kawasaki ở thành phần cố định trên L³ ô của H (L = 8 với hai mạng con, 6 khi nhiều hơn), từ nhiệt độ cao xuống thấp, mỗi nhiệt độ bắt đầu từ nhiệt độ trước, 200 lượt quét cân bằng và 3000 lượt đo; hai chuỗi độc lập (tám ở độ phân giải cao, với số nhiệt độ gấp đôi) gộp chung các mômen của chúng. Đại lượng đo: η, C/k trên mỗi vị trí, độ cảm N(⟨η²⟩ − ⟨η⟩²)V/kT, cumulant Binder. Kiểm tra: đồng thau β liên tục, trật tự Monte-Carlo ở khoảng 0,79 T_c(BW), tỉ số Ising của lập phương tâm khối; Cu₃Au loại một trong trường trung bình.

Điện áp xen cài: khí mạng trên vị trí của ion linh động, năng lượng V₁ và V₂ trên hai khoảng cách ngắn nhất giữa các bản sao của vị trí, Monte-Carlo chính tắc lớn (μ cố định) trên 12 × 12 × 1 ô, 150 lượt quét cân bằng và 1500 lượt đo cho mỗi giá trị μ; đại lượng đo x, dx/dμ = N(⟨x²⟩ − ⟨x⟩²)/kT và trật tự theo hàng tại ba điểm M; điện áp V = V₀ − (μ − μ½)/e. Giá trị mặc định cho LiₓCoO₂ (V₁ = 120 meV, V₂ = 24 meV): trật tự theo hàng ở x = ½ nóng chảy giữa 300 và 340 K (đo được ở khoảng 330 K, Reimers và Dahn, 1992), bậc 0,1 V ở 300 K. Mô hình còn có trật tự ở ¼ và ¾ (2 × 2), điều mà LiₓCoO₂ không cho thấy, và không chứa vùng phẳng hai pha giữa x = 0,75 và 0,93 (Van der Ven et al., 1998).

Giá trị tham chiếu trực tuyến

Dịch vụ

Các dịch vụ OPTIMADE (COD, OQMD, JARVIS, Alexandria…) không được truy vấn: chúng không cho tính chất vật lý nào, thường cũng không cho nhóm không gian, và sẽ trộn lẫn các dạng đa hình. Mỗi dịch vụ thất bại riêng mà không làm dừng các dịch vụ khác; các truy vấn chỉ được gửi khi có yêu cầu.

Tutor

Trong Laue

Các bài tập là những tài liệu có nhiều bước. Bộ máy tính toán kiểm tra đối xứng, chứ không phải một đáp án lưu sẵn: vị trí Wyckoff (mọi vị trí tương đương đều được chấp nhận), bội, đối xứng vị trí, số nguyên tử, nhóm, bậc, tỉ số mảnh lát, khối lượng riêng. Ngăn Bài tập (Tutor) có một bộ chọn đối tượng; ở phía Khoa học, các bài tập được xếp theo chủ đề: mạng và khối lượng riêng, nhóm không gian và lớp (thạch anh, rutil, blende, graphit), vị trí Wyckoff, dựng cấu trúc (CsCl, fluorit, perovskit, blende, rutil), nhiễu xạ và phản xạ tắt, giản đồ bột (chỉ số hóa, d, 2θ, bội của các vạch), cấu trúc vùng năng lượng (silic, gali arsenua, đồng), nhóm phẳng, diềm và giả tinh thể. Các câu hỏi mới liên quan đến lớp tinh thể, lớp Laue, Z, khối lượng riêng, dhkl, 2θ (Cu Kα₁), bội của một vạch, chỉ số hóa các vạch đầu tiên, số phối trí của một vị trí, số electron hóa trị, độ rộng vùng cấm, vị trí của nó trong vùng Brillouin và bước sóng ngưỡng hấp thụ. Lược đồ của các bài tập đã được công bố: bạn có thể tự viết bài tập của mình.

Xuất

Trong Laue

Các hình (khung nhìn 3D, biểu đồ lập thể, hình chiếu Tables, nhiễu xạ, giản đồ bột) được xuất ra PDF vectơ, sẵn sàng cho một bài báo. Dữ liệu được xuất ra CSV (phản xạ, vạch) và .xy (profile tính toán). In giấy hoặc vải… xuất một họa tiết phẳng ở kích thước vật lý, với mẫu lặp liền mạch. Các nét có độ dày và kiểu (liền, gạch đứt, chấm chấm, bột: các hạt được rắc dọc theo nét bởi một bộ sinh số có hạt giống, giống hệt nhau mỗi lần mở). SVG có thể có một lớp cho mỗi màu, và DXF R12 tính theo milimét, với một lớp cho mỗi màu. Bảng màu được xuất ra ASE, GPL và Procreate. Một mandala được in theo đường kính tính bằng xentimét.

In 3D

Mô hình

Vật thể được in là mô hình của khung nhìn, không có lề, với số ô được chọn theo a, b và c. Laue loại bỏ các đoạn ngắn (các nửa liên kết hướng tới những nguyên tử nằm ngoài vật thể) và, trừ khi có tùy chọn ngược lại, các nguyên tử không có liên kết nào giữ. Mỗi nguyên tử trở thành một mặt cầu UV kín (24 kinh tuyến, 12 lát). Mỗi liên kết trở thành hai nửa hình trụ kín, mỗi nửa mang màu nguyên tử của nó, gặp nhau ở giữa. Mọi mặt đều được định hướng ra ngoài.

Các khối chồng lên nhau, và Laue không tính phép hợp Boolean của chúng: các phần mềm in tự hợp nhất các khối của cùng một phần. Tỉ lệ đưa cạnh dài nhất, kể cả bán kính, về kích thước yêu cầu. Bán kính một nguyên tử bằng 0,42 rcov0{,}42\,r_{\text{cov}} như trong khung nhìn, tối thiểu bằng 1,5 lần bán kính một liên kết. Vật thể được đặt ở giữa và nằm trên bàn in (zmin⁡=0z_{\min} = 0).

Laue không tạo giá đỡ: các phần mềm in tính chúng tốt hơn (giá đỡ dạng cây hoặc hữu cơ, lớp tiếp giáp, vật liệu hòa tan), tùy theo máy in. Số phần được hiển thị là số thành phần liên thông của đồ thị các nguyên tử và liên kết.

Trong Laue

STL ở dạng nhị phân: 50 byte cho mỗi tam giác, theo milimét, không có màu. 3MF (đặc tả Core của 3MF Consortium) là một kho lưu trữ OPC chứa 3D/3dmodel.model, với unit="millimeter". Có một đối tượng cho mỗi nguyên tố, gắn với một vật liệu cơ sở mang màu của nguyên tố đó, và một đối tượng cha gồm các thành phần: các phần mềm in mở nó như một vật thể duy nhất gồm nhiều phần. Các phép kiểm thử xác minh rằng mỗi lưới đều kín (mỗi cạnh được đi qua một lần theo mỗi chiều), rằng thể tích định hướng là dương, cũng như kích thước, vị trí đặt và việc không còn đoạn ngắn.

Bản xem trước in của NaCl, một ô và 2 × 2 × 1 ô
NaCl, một ô, rồi 2 × 2 × 1 ô.

Góc nhìn đã lưu và trình chiếu

Trong Laue

Lưu góc nhìn giữ lại hướng nhìn, mức thu phóng và chế độ hiển thị trong tài liệu. Trình chiếu nối tiếp chúng, cho một buổi seminar hay một bài giảng.

Tài liệu tham khảo