Laue
Türkçe

Kılavuz — Bilim

Bu kılavuz kristalograflara, fizikçilere, kimyacılara ve mineraloglara yöneliktir. Kuramsal çerçeveyi dolambaçsız hatırlatır, ardından Laue motorunun neyi hesapladığını kesin olarak söyler: kurallar, modeller, sınırları ve kaynakları. Formüller burada varsayılan olarak açıktır.

Belgeler, kurallar ve kesinlik

Laue'de

Bir .laue belgesi, şeması yayımlanmış, okunabilir bir JSON dosyasıdır. Mac'te, iPad'de ve PC'de aynıdır. Motor (LaueCore) simetriyle ilgili her şeyi kesin rasyonel sayılarla hesaplar: işlemler, konumlar, Wyckoff koordinatları. Geometri, kırınım ve arıtma için kayan noktalı sayılara geçer. 1/3 olarak yazılan bir koordinat 1/3 kalır; basit bir kesre yakın ondalık bir değer (0.33333) bir dosya içe aktarılırken o kesre getirilir.

Kurallar International Tables for Crystallography, cilt A'nınkilerdir: geleneksel hücreler, Hall simgeleriyle betimlenen 530 ayar, Wyckoff harfleri ve konum simetrisinin yönlendirilmiş simgeleri. Motor bir dizi başvuru verisiyle doğrulanır: 530 ayarın işlemleri, Wyckoff konumları, sönümler ve bilinen yapıların toz kırınım desenleri.

Ayarlardaki Bilim kullanımı uluslararası simgeleri ve orbifold simgelerini verir ve kırınımı ön plana çıkarır.

Örgü, taban ve metrik tensör

Kuram

Bir örgü L=Za⊕Zb⊕ZcL = \mathbb{Z}\mathbf{a} \oplus \mathbb{Z}\mathbf{b} \oplus \mathbb{Z}\mathbf{c}, bir izometri dışında, metrik tensörü GG ile betimlenir. Bu tensör yönelime bağlı olmayan her şeyi içerir: uzaklıklar, açılar, hacim. Ters örgü L∗L^*'ın metriği G−1G^{-1}'dir. Bir taban değişimi (a′,b′,c′)=(a,b,c)P(\mathbf{a}', \mathbf{b}', \mathbf{c}') = (\mathbf{a}, \mathbf{b}, \mathbf{c})P koordinatları P−1P^{-1} ile, metriği PTGPP^{\mathsf T} G P ile dönüştürür. Miller indisleri taban gibi, PP ile dönüşür; koordinatlar ise kontragredyen biçimde.

On dört Bravais türü, örgülerin holoedrilerine (örgünün nokta grubu) ve merkezlemelerine göre sınıflandırılmasından çıkar. Geleneksel hücre, taban bu holoedriye uygun olacak biçimde seçilir. Merkezleme vektörleri (I: ½,½,½; F: ½,½,0 ve permütasyonları; C: ½,½,0; hekzagonal eksenlerde R: ⅔,⅓,⅓ ve ⅓,⅔,⅔) öteleme grubunun parçasıdır.

Formüller G=(a2abcos⁡γaccos⁡βabcos⁡γb2bccos⁡αaccos⁡βbccos⁡αc2),V2=det⁡GG = \begin{pmatrix} a^2 & ab\cos\gamma & ac\cos\beta \\ ab\cos\gamma & b^2 & bc\cos\alpha \\ ac\cos\beta & bc\cos\alpha & c^2 \end{pmatrix},\qquad V^2 = \det G V=abc1−cos⁡2α−cos⁡2β−cos⁡2γ+2cos⁡αcos⁡βcos⁡γV = abc\sqrt{1 - \cos^2\alpha - \cos^2\beta - \cos^2\gamma + 2\cos\alpha\cos\beta\cos\gamma} G∗=G−1,1dhkl2=hTG∗ h,h=(h,k,l)TG^* = G^{-1},\qquad \frac{1}{d_{hkl}^2} = \mathbf{h}^{\mathsf T} G^{*}\,\mathbf{h},\qquad \mathbf{h} = (h, k, l)^{\mathsf T} x′=P−1x,G′=PTGP,h′T=hTP\mathbf{x}' = P^{-1}\mathbf{x},\qquad G' = P^{\mathsf T} G P,\qquad \mathbf{h}'^{\mathsf T} = \mathbf{h}^{\mathsf T} P

Laue'de

Hücre bölümü yalnızca grubun kristal sisteminin serbest parametrelerini gösterir; ötekiler bunlardan çıkarılır. Hacim, uzaklıklar ve bağlar GG ile hesaplanır. Grubun ayarı tabanı belirler: monoklinik bir grup için tek eksen (b ya da c) ve hücre (1, 2, 3) seçimi; romboedrik bir grup için hekzagonal (H) ya da romboedrik (R) eksenler. Laue hücreyi indirgemez (Niggli indirgemesi yoktur): hücre, seçilen ayarın hücresidir.

Nokta grupları ve Laue sınıfları

Kuram

Bir örgüyü değişmez bırakan bir işlemin doğrusal kısmı WW, o örgünün bir tabanında, determinantı ±1 olan tam sayılı bir matristir. Dolayısıyla izi tam sayıdır; kristalografik kısıtlama buradan gelir: yalnızca 1, 2, 3, 4 ve 6 dereceleri. Bu kısıtlamaya uyan O(3)O(3)'ün sonlu altgrupları 32 geometrik sınıf oluşturur. Bunların on biri merkezcil simetriktir: bunlar, anormal saçılma yokken (Friedel yasası) her kırınım deseninin indirgendiği Laue sınıflarıdır.

Neumann ilkesi, her fiziksel özellik tensörünün nokta grubu altında değişmez olmasını gerektirir. Örneğin: 3. mertebeden polar bir tensör olan piezoelektriklik, 11 merkezcil simetrik sınıfta ve 432 sınıfında sıfırdır; piroelektriklik yalnızca 10 polar sınıfta vardır.

Formüller tr⁡W=±(1+2cos⁡2πn)∈Z  ⟹  n∈{1,2,3,4,6}\operatorname{tr} W = \pm\left(1 + 2\cos\tfrac{2\pi}{n}\right) \in \mathbb{Z} \;\Longrightarrow\; n \in \{1, 2, 3, 4, 6\}

Kutup uzaklığı ϑ\vartheta ve azimutu φ\varphi olan bir u\mathbf{u} doğrultusunun, yarıçapı RR olan çemberin ekvator düzlemi üzerine stereografik izdüşümü:

r=Rtan⁡ϑ2,(X,Y)=r (cos⁡φ,sin⁡φ)r = R\tan\frac{\vartheta}{2},\qquad (X, Y) = r\,(\cos\varphi, \sin\varphi)

Laue'de

Stereogram nokta grubunu öğeleriyle ve genel bir doğrultunun yörüngesiyle gösterir (kuzey yarıküre kutupları noktalarla, güney yarıküreninkiler çemberlerle). Bir konum seçildiğinde o konumun, hücrede yönlendirilmiş konum simetrisi grubunu gösterir. Kristal sınıfı, sistemiyle birlikte Hermann-Mauguin gösteriminde verilir.

Uzay grupları, Seitz ve Hall

Kuram

Bir uzay grubu GG, öteleme altgrubu TT bir örgü olan, öklid grubunun ayrık bir altgrubudur. G/TG/T bölüm grubu PP nokta grubuna izomorftur. GG, (W,w)(W, \mathbf{w}) koset temsilcileriyle ya da 4 × 4'lük genişletilmiş matrislerle gösterilir. kk dereceli bir işlemin ötelemesinin içsel kısmı, bir vida eksenini ya da bir kayma düzlemini bir eksenden ya da bir aynadan ayırır: işlemin kuvvetleri toplanarak hesaplanır. w\mathbf{w}'nin geri kalanı, öğenin yerini belirleyen bir konum terimidir.

230 uzay grubu türü, yönelimi koruyan afin çerçeve değişimleri altındaki denklik sınıflarıdır: 11'i enantiyomorf çift (P4₁/P4₃, P3₁21/P3₂21…) olmak üzere 219 afin tür. Hermann-Mauguin simgesi türü ve simetri doğrultularını adlandırır. Hall simgesi (Hall, 1981) belirli bir çerçevede açıkça bir üreteç kümesi verir ve dolayısıyla bir ayarı belirsizlik olmadan gösterir.

Formüller (W,w):x↦Wx+w,(W1,w1)(W2,w2)=(W1W2,  W1w2+w1)(W, \mathbf{w}) : \mathbf{x} \mapsto W\mathbf{x} + \mathbf{w},\qquad (W_1, \mathbf{w}_1)(W_2, \mathbf{w}_2) = (W_1 W_2,\; W_1\mathbf{w}_2 + \mathbf{w}_1) W=(Ww0T1),(W,w)−1=(W−1, −W−1w)\mathbb{W} = \begin{pmatrix} W & \mathbf{w} \\ \mathbf{0}^{\mathsf T} & 1 \end{pmatrix},\qquad (W, \mathbf{w})^{-1} = (W^{-1},\, -W^{-1}\mathbf{w})

kk dereceli bir işlemin içsel kısmı (kayma ya da vida kısmı) ve konum terimi:

wg=1k∑j=0k−1Wj w,wl=w−wg\mathbf{w}_g = \frac{1}{k}\sum_{j=0}^{k-1} W^{j}\,\mathbf{w},\qquad \mathbf{w}_l = \mathbf{w} - \mathbf{w}_g

(W,wl)(W, \mathbf{w}_l)'nin sabit noktaları öğenin yerini verir: (W−I) x=−wl(W - I)\,\mathbf{x} = -\mathbf{w}_l.

Laue'de

Grup alanı bir numara, kısa ya da tam bir HM simgesi, bir ayar (227:1, 14:b2) ya da bir Hall simgesi (Hall: -P 2ybc) kabul eder. 530 ayarın her biri Hall simgesinden kurulur. Simetri öğeleri, Tabloların anlamında geometrik nesnelerdir: bir eksen ya da bir düzlem ve onu paylaşan bütün işlemler; yukarıdaki ayrışımla belirlenir. A cildinin grafik simgeleriyle çizilirler ve Tables izdüşümü o cildin diyagramlarını düzlemlerin yükseklikleriyle birlikte yeniden üretir. Dereceler süzgeci belirli bir derecenin eksenlerini ayırır.

Uluslararası Tabloların izdüşümü
Tabloların izdüşümü, düzlemlerin yükseklikleri dahil.
Nokta grubunun stereogramı
Stereogram ve genel bir doğrultunun yörüngesi.

Tabloların simgeleri

Tablolar ne söyler

Uluslararası Tabloların A cildindeki diyagramlar her simetri öğesini grafik bir simgeyle gösterir (2006 baskısının 1.4. kısmı, 2016 baskısının 2.1. bölümü: simgeler aynıdır). Laue bu simgeleri 3B görünümde, Tables izdüşümünde, stereogramlarda ve döşemelerde çizer; bu tablolardaki şekiller uygulamayla aynı kütüphaneden gelir. Gösterim Tabloların gösterimidir, kısmi öğeler parantez içindedir; öz öteleme, eksen ya da kayma boyunca en kısa örgü ötelemesinin kesri olarak verilir.

Çizime dik eksenler, simetri noktaları

SimgeÖğeGösterimÖz öteleme
22. dereceden dönme ekseni; düzlemde 2. dereceden dönme noktası2—
2₁Vida ekseni 2₁2₁12\tfrac12
33. dereceden dönme ekseni; düzlemde 3. dereceden dönme noktası3—
3₁Vida ekseni 3₁3₁13\tfrac13
3₂Vida ekseni 3₂3₂23\tfrac23
44. dereceden dönme ekseni; düzlemde 4. dereceden dönme noktası4 (2)—
4₁Vida ekseni 4₁4₁ (2₁)14\tfrac14
4₂Vida ekseni 4₂4₂ (2)12\tfrac12
4₃Vida ekseni 4₃4₃ (2₁)34\tfrac34
66. dereceden dönme ekseni; düzlemde 6. dereceden dönme noktası6 (3, 2)—
6₁Vida ekseni 6₁6₁ (3₁, 2₁)16\tfrac16
6₂Vida ekseni 6₂6₂ (3₂, 2)13\tfrac13
6₃Vida ekseni 6₃6₃ (3, 2₁)12\tfrac12
6₄Vida ekseni 6₄6₄ (3₁, 2)23\tfrac23
6₅Vida ekseni 6₅6₅ (3₂, 2₁)56\tfrac56
1̄Ters çevirme merkezi1ˉ\bar 1—
3̄Dönü-ters çevirme ekseni 3̄3ˉ\bar 3 (3, 1ˉ\bar 1)—
4̄Dönü-ters çevirme ekseni 4̄4ˉ\bar 4 (2)—
6̄Dönü-ters çevirme ekseni 6̄6ˉ≡3/m\bar 6 \equiv 3/m—
2/mTers çevirme merkezli 2. dereceden eksen2/m (1ˉ\bar 1)—
2₁/mTers çevirme merkezli vida ekseni 2₁2₁/m (1ˉ\bar 1)12\tfrac12
4/mTers çevirme merkezli 4. dereceden eksen4/m (4ˉ\bar 4, 2, 1ˉ\bar 1)—
4₂/mTers çevirme merkezli vida ekseni 4₂4₂/m (4ˉ\bar 4, 2, 1ˉ\bar 1)12\tfrac12
6/mTers çevirme merkezli 6. dereceden eksen6/m (6ˉ\bar 6, 3ˉ\bar 3, 3, 2, 1ˉ\bar 1)—
6₃/mTers çevirme merkezli vida ekseni 6₃6₃/m (6ˉ\bar 6, 3ˉ\bar 3, 3, 2₁, 1ˉ\bar 1)12\tfrac12

Bir vida ekseninin kuyrukları kenarlarını uzatır. Bir nₖ ekseninde bunlardan n/EBOB(n, k) tane bulunur: 4₂'de iki, 6₂ ve 6₄'te üç, 6₃'te iki; bu sayılar içerdikleri 2, 3₂, 3₁ ve 2₁ kısmi öğelerine karşılık gelir. Enantiyomorf eksenler arasında yönleri tersine döner: 3₁ ve 3₂, 4₁ ve 4₃, 6₁ ve 6₅, 6₂ ve 6₄. 4. dereceden bir eksenin simgesi eşkenar dörtgen olarak ya da kenarları hücre kenarlarına paralel çizilir. Eksen üzerindeki bir ters çevirme merkezi, beyaz bir noktayla işaretlenen n/m simgesini verir; 4₂ ya da 6₃ ekseninde 4̄ ve 6̄ noktaları işaretlenmez.

Çizim düzleminde yatan 2. dereceden eksenler

SimgeÖğeGösterimÖz öteleme
22. dereceden dönme ekseni2—
2₁Vida ekseni 2₁2₁12\tfrac12

Çizime dik düzlemler, simetri doğruları

SimgeÖğeGösterimÖz öteleme
mAyna düzlemi; düzlemde yansıma doğrusum—
a, b, c«Eksenel» kayma düzlemi, kayma çizim düzleminde; düzlemde kayma doğrusua, b ya da c; gdoğru boyunca 12\tfrac12 öteleme
a, b, c«Eksenel» kayma düzlemi, kayma gözlemciye doğrua, b ya da cçizime dik 12\tfrac12 öteleme
e«Çift» kayma düzlemi (merkezli hücreler)eiki kayma: doğru boyunca 12\tfrac12 ve çizime dik 12\tfrac12
n«Köşegen» kayma düzleminiki bileşenli tek kayma, doğru boyunca 12\tfrac12 ve dik doğrultuda 12\tfrac12
d«Elmas» kayma düzlemi (düzlem çifti, merkezli hücreler)ddoğru boyunca 14\tfrac14 ve dik doğrultuda 14\tfrac14; ok, çizimde dik bileşenin pozitif olduğu yönü gösterir

a, b, c ve n için çizginin biçimi harfe değil, kaymanın çizime göre yönüne bağlıdır: aynı noktalı çizgi bir betimlemede c düzlemi, başka birinde n düzlemidir (altıgen ya da romboedrik eksenlerde R3̄c).

Çizime paralel düzlemler

SimgeÖğeGösterimÖz öteleme
mAyna düzlemim—
a, b, c«Eksenel» kayma düzlemia, b ya da cok yönünde 12\tfrac12 öteleme
e«Çift» kayma düzlemi (merkezli hücreler)eiki oktan birinin yönünde 12\tfrac12
n«Köşegen» kayma düzleminok yönünde 12\tfrac12
d«Elmas» kayma düzlemi (düzlem çifti, merkezli hücreler)dok yönünde 12\tfrac12, yani yüzey merkezli hücrenin bir köşegeninin dörtte biri
m ¼14\tfrac14 ve 34\tfrac34 yüksekliklerinde bir ayna düzlemim—

Bu simgeler diyagramın sol üst köşesine, kolları hücre kenarları boyunca yerleştirilir. Bir h kesri, h ve h + ½ yüksekliklerindeki düzlem çiftini belirtir; kesir yoksa düzlemler 0 ve ½ yüksekliklerindedir.

Laue'de

Tables izdüşümü, hücreye diyagramlar gibi seçilen doğrultunun gösterdiği taraftan bakar: c boyunca a aşağı, b sağa gider ve bir vida ekseni Tablolardaki yönde döner. İşaretçiyi bir öğenin üzerinde bir an tutun: bir balon öğenin adını, doğrultusunu, konumunu (x,14,zx, \tfrac14, z) ve öz ötelemesini verir; birden çok öğe üst üste gelirse hepsini listeler.

Yörüngeler, konum simetrisi ve Wyckoff konumları

Kuram

Bir XX noktasının sabitleyicisi SXS_X (konum simetrisi) sonludur ve PP'nin bir altgrubuna izomorftur. Bir Wyckoff konumu, sabitleyicileri GG içinde eşlenik olan noktaların kümesidir. Yörüngelerin bir birleşimidir ve 0 ile 3 arasında serbest koordinatla parametrelenir. Geleneksel hücredeki katlılığı ∣P∣ Z/∣SX∣|P|\,Z / |S_X|'tir. Harfler Tabloların sırasını izler: en simetrik olandan (a) genel konuma.

Bir yapı için harf seçimi yalnızca bir otomorfizm dışında tanımlıdır: GG'nin öklid normalleştiricisi bazı konumların yerini değiştirir (örneğin Fm-3m'nin 4a ve 4b konumları). Böyle farklılaşan iki betimleme aynı yapıdır.

Formüller SX={ g∈G:gX=X },∣GX mod T∣=∣P∣⋅Z∣SX∣S_X = \{\, g \in G : g X = X \,\},\qquad |G X \bmod T| = \frac{|P|\cdot Z}{|S_X|}

burada ZZ geleneksel hücredeki düğüm sayısıdır (P için 1, A, B, C ve I için 2, hekzagonal eksenlerde R için 3, F için 4).

Laue'de

Wyckoff konumları motor tarafından işlemlerden yola çıkılarak hesaplanır: sabitleyiciler, eşleniklik, örgü modülünde afin çeşitlilikler (noktalar, doğrular, düzlemler). Harfleri ve yönlendirilmiş simgeleri bir başvuru tablosundan gelir. Bir konumun denetçisi Wyckoff konumunu, katlılığını ve yönlendirilmiş konum grubunu (.3m, 4m.m) verir. Görünümde taşınan bir atom üzerinden geçtiği özel çeşitliliklere oturur ve Üzerinde kal onu kendi çeşitliliği boyunca kaymaya zorlar. Koordinatlar kesin kalır.

Elementler, bileşim ve yoğunluk

Kuram

Hücrenin içeriği formülü, formül birimi sayısı ZZ'yi ve bir yapının ilk denetimi olan hesaplanan yoğunluğu verir. Kovalent yarıçaplar beklenen bir bağ uzunluğu, yani iki atomun yarıçaplarının toplamını verir; bilinmeyen bir yapıda bağları belirlemek için yararlıdır.

Formüller ρ=Z MNA V,ρ [g/cm3]=1,66054 Z M [g/mol]V [A˚3]\rho = \frac{Z\,M}{N_A\,V},\qquad \rho\,[\text{g/cm}^3] = 1{,}66054\,\frac{Z\,M\,[\text{g/mol}]}{V\,[\text{Å}^3]}

Laue'de

Periyodik tablo 1'den 103'e kadar elementleri kapsar; kütle, elektron dizilimi, Pauling elektronegatifliği, kovalent yarıçap (Cordero ve ark., 2008) ve yaygın yükseltgenme basamaklarıyla (pymatgen verileri). Formül elektropozitiflik sırasını, yapı karbon içerdiğinde ise Hill sırasını izler. Çizilen bağlar, uzaklığı kovalent yarıçapların toplamına yaklaşan atomları birleştirir; aynı işaretli iki iyon asla bağlanmaz. Hücrelerden çıkan bağlar (kısa başlangıç parçaları) varsayılan olarak gizlidir; Hücrelerden çıkan bağları gizle seçeneği kapatıldığında tam koordinasyon için görünür olurlar.

Koordinasyon çokyüzlüleri: köşeler, merkez atoma bağlı (çizilen bağlarla aynı ölçüt, kutunun bir hücre ötesindeki atomlara kadar) ve ondan daha elektronegatif komşulardır; çokyüzlü bunların dışbükey zarfıdır ve eş düzlemli üçgenleri tek bir yüzde birleştirilir (fluorit küpünün kareleri). Varsayılan merkezler: çokyüzlüleri dört ila sekiz köşeli olan elementler; böylece SrTiO₃'te Sr değil Ti (Sr'nin on iki O'su vardır), bir karbürde C değil V. Yüzler atomlar ve bağlarla birlikte derinliğe göre sıralanır.

Yapı biçimleri

Laue'de

Yapı menüsü birkaç biçimi okur ve yazar.

Düzlem grupları, orbifoldlar ve iki renkli gruplar

Kuram

17 düzlem grubu iki boyutlu uzay gruplarıdır: 5 Bravais örgüsü, 10 nokta sınıfı. Conway ve Thurston onları R2/G\mathbb{R}^2/G bölümünün topolojisiyle, yani orbifold ile betimler. Bu gösterim dönme merkezlerini (rakamlar), aynaları (*), ayna köşelerini, kaymaları (×) ve kulpları (∘) sayar. Magic theorem bir orbifoldun öklid olma koşulunu verir: maliyetlerin toplamı tam olarak 2'dir.

İki renkli gruplar (siyah-beyaz ya da Shubnikov grupları), HH'nin GG içinde 2 indisli olduğu (G,H)(G, H) çiftleridir: G∖HG \setminus H işlemleri renkleri değiştirir. Düzlemde 46 tane vardır. Aynı hücreye sahip grup–altgrup bağıntıları (translationengleiche altgruplar) grupları simetri öğesi kaybıyla birbirine bağlar.

Formüller

Orbifold gösteriminde maliyetler: ∘ için 2, × ve * için 1, ayna dışındaki nn dereceli bir dönme merkezi için n−1n\tfrac{n-1}{n}, nn dereceli bir ayna köşesi için n−12n\tfrac{n-1}{2n}.

∑maliyetler=2(o¨rneg˘in ∗442:1+38+38+14=2)\sum \text{maliyetler} = 2 \qquad\text{(örneğin } {*}442 : 1 + \tfrac{3}{8} + \tfrac{3}{8} + \tfrac{1}{4} = 2)

Laue'de

Düzlem atölyesi grupları uluslararası simge ve orbifold ile gösterir. Temel bölgeyi, işlemleri ve düzlemin Wyckoff konumlarını, ayrıca aynı hücreye sahip altgrupları ve üstgrupları gösterir. İki renk 2 indisli bir altgrup seçer; renkleri değiştiren işlemler kırmızıyla çizilir. Kapsam, şekiller ve dışa aktarmalar için çizimi başlangıç hücresinden itibaren n × m hücrelik, kenarda kesilen bir blokla sınırlar (bir friz için: n hücre). Yerleştirilen motifler Kristal atölyesinin atomları gibi davranır: özel konumlara otururlar, katlılıkları ve konum simetrileri denetlenir.

p4gm ve simetri öğeleri
p4gm (4*2): genel konumda katlılık 8, aynaların kesiştiği yerde 2.

Friz grupları

Kuram

Yedi friz grubu, düzlemin bir doğruyu değişmez bırakan ve ötelemeleri Z\mathbb{Z} oluşturan izometrilerinin ayrık altgruplarıdır. Burada dört karakterli simgeyle (p1, p1m1, p11m, p11g, p2, p2mm, p2mg), orbifold ile (∞∞, *∞∞, ∞*, ∞×, 22∞, *22∞, 2*∞) ve Conway adlarıyla gösterilirler.

Laue'de

Döşeme | Friz | Rozet seçicisi frizlere erişim sağlar. Şerit b yüksekliğinde çizilir.

Rozet grupları

Kuram

O(2)O(2)'nin sonlu altgrupları devirli CnC_n ve dihedral DnD_n gruplarıdır (Leonardo teoremi). Dereceleri nn sınırlı değildir. Bunlar düzlemin nokta gruplarıdır; aralarında kristalografik olan on tanesi (n = 1, 2, 3, 4, 6) düzlem gruplarının sınıflarıdır.

Laue'de

On üç aynasıyla D13 simetrili bir mandala
D₁₃ (*13•): her kristale yasak, sonlu bir şekle serbest bir derece.

Bir rozet belgesi, n 1'den 24'e kadar olmak üzere «rozet Cn» ya da «rozet Dn» grubunu taşır. Grup Schoenflies, Hermann-Mauguin (8mm, 5m) ve orbifold (8•, *8•) gösterimlerinde verilir. Konumlar, şeklin yarıçapı 1 alınarak Kartezyen koordinatlardadır. Denetimler (kopyalar, konum simetrisi, motif sayısı) öteki atölyelerinkiyle aynıdır.

Kinematik kırınım kuramı

Kuram

Born yaklaşımında (tek saçılma) saçılan genlik, saçıcı yoğunluğun Fourier dönüşümüdür. Bir kristal için bu yoğunluk, örgünün hücre içeriğiyle evrişimidir: genlik yalnızca ters örgünün düğümlerinde sıfırdan farklıdır ve orada yapı faktörüne eşittir. s=sin⁡θ/λs = \sin\theta/\lambda olmak üzere atomik saçılma faktörü f(s)f(s), X ışınları için açıyla azalır (elektron bulutu); nötronlar için sabittir (koherent saçılma uzunluğu bb). İzotrop ısıl titreşim Debye-Waller çarpanını ekler.

Sistematik sönümler sıfırdan farklı ötelemeli işlemlerden gelir. Bir merkezleme için FF, 1+e2πi h⋅t1 + e^{2\pi i\,\mathbf{h}\cdot\mathbf{t}} ile çarpılır. Bir (W,w)(W, \mathbf{w}) işlemi için hTW=hT\mathbf{h}^{\mathsf T}W = \mathbf{h}^{\mathsf T} ve h⋅w∉Z\mathbf{h}\cdot\mathbf{w} \notin \mathbb{Z} olan yansımalar söner. İntegral, zonal ve seri koşullar olan bu koşullar tek bir grubu değil, uyumlu grupların bir kümesini belirtir.

Ölçüm ∣F∣2|F|^2'yi verir ve fazları kaybeder. Fourier sentezi fazları gerektirir; yoğunluğun özilişkisi olan Patterson fonksiyonu onlarsız yapar ve atomlar arası vektörleri gösterir. Doğrudan yöntemler ve charge flipping fazları yalnızca şiddetlerden yola çıkarak geri kazanır; Laue bunları uygulamaz.

Formüller k′−k=Ghkl  ⟺  2 dhklsin⁡θ=λ\mathbf{k}' - \mathbf{k} = \mathbf{G}_{hkl} \iff 2\,d_{hkl}\sin\theta = \lambda F(h)=∑j∈hu¨crefj(s) e−Bjs2 e2πi h⋅xj,s=sin⁡θλ=12dF(\mathbf{h}) = \sum_{j \in \text{hücre}} f_j(s)\, e^{-B_j s^2}\, e^{2\pi i\,\mathbf{h}\cdot\mathbf{x}_j},\qquad s = \frac{\sin\theta}{\lambda} = \frac{1}{2d} f(s)=∑i=15ai e−bis2+c(Waasmaier ve Kirfel, 1995)f(s) = \sum_{i=1}^{5} a_i\, e^{-b_i s^2} + c \qquad \text{(Waasmaier ve Kirfel, 1995)} fsite(s)=∑kxk fk(s)(paylas¸ılmıs¸ konum: alas¸ım, katı c¸o¨zelti; ∑kxk≤1)f_{\text{site}}(s) = \sum_k x_k\, f_k(s) \qquad \text{(paylaşılmış konum: alaşım, katı çözelti; } \textstyle\sum_k x_k \le 1\text{)} F(−h)=F(h)∗  ⇒  ∣F(−h)∣=∣F(h)∣(Friedel, anormal sac¸ılma olmadan)F(-\mathbf{h}) = F(\mathbf{h})^* \;\Rightarrow\; |F(-\mathbf{h})| = |F(\mathbf{h})| \quad\text{(Friedel, anormal saçılma olmadan)} ρ(x)=1V∑hF(h) e−2πi h⋅x,P(u)=1V∑h∣F(h)∣2cos⁡2π h⋅u=∫Vρ(x) ρ(x+u) dx\rho(\mathbf{x}) = \frac{1}{V}\sum_{\mathbf{h}} F(\mathbf{h})\, e^{-2\pi i\,\mathbf{h}\cdot\mathbf{x}},\qquad P(\mathbf{u}) = \frac{1}{V}\sum_{\mathbf{h}} |F(\mathbf{h})|^2 \cos 2\pi\,\mathbf{h}\cdot\mathbf{u} = \int_V \rho(\mathbf{x})\,\rho(\mathbf{x}+\mathbf{u})\,d\mathbf{x}

Laue'de

Düzlem desenleri için Laue, hücredeki bütün saçıcılar üzerinden F(hk)=∑jfj e2πi(hxj+kyj)F(hk) = \sum_j f_j\, e^{2\pi i(hx_j + ky_j)} değerini F(00)=1F(00) = 1 olacak biçimde normalleştirerek hesaplar. Simetrinin söndürdüğü yansımalar bir halkayla işaretlenir ve Laue sınıfı belirtilir. Büyütülmüş görünüm (×64'e kadar yakınlaştırma, görünür bölgenin yeniden hesaplanması) vektörel PDF ve CSV olarak dışa aktarılır. Fourier sentezi motifi gerçek, sıfır ya da rastgele fazlarla yeniden kurar; Patterson haritası motifler arasındaki vektörleri gösterir.

Kuasikristaller ve model kümeleri

Kuram

Bir model kümesi (Meyer) kesme ve izdüşümle elde edilir. İrrasyonel konumdaki bir L⊂E∥⊕E⊥\mathcal{L} \subset E_\parallel \oplus E_\perp örgüsünden yola çıkılır ve dik izdüşümü bir WW penceresine düşen noktalar tutulur. WW'nin sınırının ölçüsü sıfırsa kırınım spektrumu salt noktasaldır. Tepeler dual örgünün paralel izdüşümlerinde, pencerenin Fourier dönüşümünün genliğiyle bulunur. Fourier modülünün rankı boyuttan büyüktür: Penrose desenini indislemek için 4 tam sayı indis gerekir.

Penrose Z5\mathbb{Z}^5'ten (beşgen pencereler), Ammann-Beenker Z4\mathbb{Z}^4'ten (sekizgen pencere) gelir. De Bruijn'ün çoklu ızgara yöntemi kesmenin dualidir: iki doğru ailesinin her kesişimi için bir karo. Pencerenin düzgün bir kaydırılması (fazon serbestlik derecesi), karo dönmeleri dışında yerel olarak ayırt edilemeyen bir döşeme üretir. Penrose şişirmesinin çarpanı τ\tau, Ammann-Beenker'inki 1+21+\sqrt2'dir.

Bir örgünün koordinatları aralarında asal olan görünür noktaları zayıf bir model kümesi oluşturur. Bu küme Delone değildir (keyfi büyüklükte boşlukları vardır), ama kırınımı salt noktasaldır (Baake, Moody ve Pleasants, 2000).

Formüller Λ(W)={ π∥(x):x∈L, π⊥(x)∈W }\Lambda(W) = \{\, \pi_\parallel(\mathbf{x}) : \mathbf{x} \in \mathcal{L},\ \pi_\perp(\mathbf{x}) \in W \,\} A(k)∝1∣W∣∫We−2πi k⊥⋅y dy,k=π∥(k∗), k⊥=π⊥(k∗), k∗∈L∗A(\mathbf{k}) \propto \frac{1}{|W|}\int_W e^{-2\pi i\,\mathbf{k}^\perp\cdot\mathbf{y}}\,d\mathbf{y},\qquad \mathbf{k} = \pi_\parallel(\mathbf{k}^*),\ \mathbf{k}^\perp = \pi_\perp(\mathbf{k}^*),\ \mathbf{k}^* \in \mathcal{L}^*

Z2\mathbb{Z}^2'nin kk-serbest noktaları (k=1k = 1: görünür noktalar), yoğunluk ve paydası mm kk-ıncı kuvvetten arınmış olan q\mathbf{q} noktalarındaki Bragg şiddetleri:

dens⁡=1ζ(2k)(6π2 k=1 ic¸in),I(q)=(1ζ(2k))2∏p∣m1(p2k−1)2\operatorname{dens} = \frac{1}{\zeta(2k)}\quad\Big(\tfrac{6}{\pi^2} \text{ } k = 1 \text{ için}\Big),\qquad I(\mathbf{q}) = \Big(\frac{1}{\zeta(2k)}\Big)^2 \prod_{p \mid m} \frac{1}{(p^{2k}-1)^2}

Laue'de

Atölye üç döşemeyi çoklu ızgarayla (5, 4 ve 6 doğru ailesi), Penrose'u ayrıca şişirmeyle kurar. Fazon kaydırıcıları ızgaraları kaydırır; Dik uzay her köşenin E⊥E_\perp içindeki görüntüsünü gösterir. Kırınım köşeler üzerinden hesaplanır: Bragg tepeleri ya da logaritmik ölçekte şiddet haritası. Süslemeler (Penrose yayları, girih geçmeleri, de Bruijn şeritleri) ve karo tasarlayıcı süslemeye aittir; köşelerin kırınımını değiştirmezler.

Penrose döşemesinin Bragg tepeleri
Penrose: 10 katlı simetriye sahip noktasal spektrum.

Laue yöntemi

Kuram ve model

Sabit bir tek kristal, λmin⁡\lambda_{\min} ile λmax⁡\lambda_{\max} arasında beyaz ışınımla aydınlatılır. Ewald yapısında, bu sınırlar arasındaki 1/λ1/\lambda yarıçaplı tüm küreler aynı anda bulunur. Ters örgünün en küçük ve en büyük küre arasında kalan her G\mathbf G düğümü, küresi kendisinden geçen dalga boyunu kırınıma uğratır. Kırınan demetin doğrultusu yalnızca G\mathbf G doğrultusuna bağlıdır: nhn\mathbf h harmonikleri, λ/n\lambda/n ile, aynı lekede üst üste biner. u\mathbf u eksenli bir zonun düzlemleri, u\mathbf u eksenli bir koni üzerinde kırınım yapar. Düz bir filmde bu koni geçirmede bir elips, geri yansımada bir hiperbol çizer.

Friedel yasası, anormal saçılma dışında, deseni şiddet bakımından merkezcil simetrik yapar. Desenin simetrisi, Laue sınıfının demet doğrultusunu sabit bırakan alt grubudur: m3ˉmm\bar 3m için [001] boyunca 4mm, 3ˉm\bar 3m için c boyunca 3m. Yöntem böylece on bir Laue sınıfından birini belirler ve yönelimi verir, ama mutlak şiddetleri vermez: her leke birkaç dalga boyunu ve birkaç harmoniği karıştırır.

Laue'deki model bant içinde düz bir tayf ve polarize olmamış bir demet varsayar; soğurma, sönüm ve mozaiklik yoktur: lekeler noktasaldır. Bir lekenin şiddeti, bantta bulunan harmonikleri üzerinden alınan, ∣F∣2|F|^2 ile polarizasyon çarpanının ve Laue yöntemine özgü Lorentz çarpanı λ4/sin⁡2θ\lambda^4/\sin^2\theta'nın çarpımlarının toplamıdır. Şiddetler en güçlü lekeye göre normalleştirilir.

Ters problem yönelimi verir. DD uzaklıktaki bir filmde (x,y)(x, y) konumundaki leke, kırınan ışının u^\hat{\mathbf u} doğrultusunu belirler. Yansıtan düzlemlerin normali u^−n^\hat{\mathbf u} - \hat{\mathbf n}'ye paraleldir, çünkü λG=u^−n^\lambda\mathbf G = \hat{\mathbf u} - \hat{\mathbf n}. Normalin a\mathbf a, b\mathbf b ve c\mathbf c üzerine izdüşümleri hh, kk, ll ile orantılıdır, çünkü a⋅G=h\mathbf a\cdot\mathbf G = h. Yalnızca G\mathbf G'nin doğrultusu erişilebilirdir: λ\lambda ve dolayısıyla ∣G∣|\mathbf G| bilinmez kalır. İndislemek için normaller arasındaki, ters örgünün metrik tensörüyle hesaplanan açılar bir modelinkilerle karşılaştırılır. Ardından indislenmiş iki leke UU yönelim matrisini belirlemeye yeter (Busing ve Levy, 1967). Geri yansımada açılar geleneksel olarak Greninger çizelgesinden okunur.

Formüller a⋅(k′−k)=h,b⋅(k′−k)=k,c⋅(k′−k)=l\mathbf a\cdot(\mathbf k'-\mathbf k) = h,\qquad \mathbf b\cdot(\mathbf k'-\mathbf k) = k,\qquad \mathbf c\cdot(\mathbf k'-\mathbf k) = l λ=−2 n^⋅G∣G∣2=2 dsin⁡θ,u^∝n^+λ G\lambda = -\frac{2\,\hat{\mathbf n}\cdot\mathbf G}{|\mathbf G|^2} = 2\,d\sin\theta,\qquad \hat{\mathbf u} \propto \hat{\mathbf n} + \lambda\,\mathbf G I∝∑n : λmin⁡≤λ/n≤λmax⁡∣F(nh)∣2  1+cos⁡22θ2  (λ/n)4sin⁡2θI \propto \sum_{n\,:\,\lambda_{\min} \le \lambda/n \le \lambda_{\max}} |F(n\mathbf h)|^2\;\frac{1 + \cos^2 2\theta}{2}\;\frac{(\lambda/n)^4}{\sin^2\theta} r=Dtan⁡2θ (gec¸irme),r=Dtan⁡(π−2θ) (geri yansıma)r = D\tan 2\theta\ \text{(geçirme)},\qquad r = D\tan(\pi - 2\theta)\ \text{(geri yansıma)} u^=x e^x+y e^y+D n^x2+y2+D2,G∥u^−n^,h:k:l=a⋅G:b⋅G:c⋅G\hat{\mathbf u} = \frac{x\,\hat{\mathbf e}_x + y\,\hat{\mathbf e}_y + D\,\hat{\mathbf n}}{\sqrt{x^2 + y^2 + D^2}},\qquad \mathbf G \parallel \hat{\mathbf u} - \hat{\mathbf n},\qquad h : k : l = \mathbf a\cdot\mathbf G : \mathbf b\cdot\mathbf G : \mathbf c\cdot\mathbf G cos⁡φ12=h1TG∗ h2h1TG∗ h1 h2TG∗ h2\cos\varphi_{12} = \frac{\mathbf h_1^{\mathsf T} G^*\,\mathbf h_2}{\sqrt{\mathbf h_1^{\mathsf T} G^*\,\mathbf h_1}\,\sqrt{\mathbf h_2^{\mathsf T} G^*\,\mathbf h_2}}

Laue'de

Demet görünüm doğrultusundadır ve 0,25 ile 2,5 Å arasını kapsar. Laue, her yapı için bir kez, aralarında asal ∣h∣,∣k∣,∣l∣≤8|h|, |k|, |l| \le 8 indisli tüm düzlemleri, d/n≥λmin⁡/2d/n \ge \lambda_{\min}/2 koşulunu sağlayan her harmonik için ∣F(nh)∣2|F(n\mathbf h)|^2 ile birlikte hesaplar. Saçılma çarpanları Waasmaier ve Kirfel'inkilerdir, BB = 0,5 Ų ile. Simetri gereği sönük bir yansıma sıfır sayılır. Görünümün döndürülmesi yalnızca geometriyi yeniden hesaplar. Film düzdür, kenarı 100 mm'dir ve DD = 40 mm uzaklıktadır; en güçlü lekenin 10−3'ünden zayıf lekeler atlanır. Testler, NaCl'nin [001] boyunca iki geometride 4mm simetrisini, kuvarsın c boyunca 3m (6mm değil) simetrisini, her harmoniğin Bragg yasasını ve r=Dtan⁡2θr = D\tan 2\theta konumunu doğrular. Büyütülen desende ışınım (X ışınları, Duane–Hunt'a göre λmin = 12,398/kV Å; ya da eşevreli saçılma uzunluklarıyla ve kutuplanma çarpanı olmadan nötronlar), λmax ve D ayarlanır; bir lekenin üzerine gelmek hkl'yi, λ değerleriyle harmoniklerini, 2θ, d ve şiddeti gösterir; leke tablosu CSV olarak dışa aktarılır. Filmin referans çerçevesi görünümünkidir: [u v w] boyunca bakıldığında üst c'dir (c boyunca bakıldığında b) ve sağ, üst × (−n̂)'dir. Tutor bu model üzerine üç soru sorar: desenin bir eksen boyunca simetrisi (Laue sınıfının demeti yerinde bırakan alt grubu), bir lekenin 2θ sapması ve (x, y)'deki lekenin indisleri.

NaCl ve kuvarsın Laue desenleri
[001] boyunca NaCl (4mm), c boyunca kuvars (3m), geri yansımada NaCl.

Hesaplanan toz kırınım deseni

Kuram ve model

İdeal bir toz için (rastgele yönelimler, sönme ya da farklı soğurma olmayan kristalcikler) bir çizginin integral şiddeti, aynı dd'ye sahip yansımaların ∣F∣2|F|^2 değerlerinin toplamıdır. Bu, polarize olmayan bir demetin Lorentz-polarizasyon çarpanıyla çarpılır. Laue monokromatör çarpanı uygulamaz; tercihli yönelimi, soğurmayı ve sönmeyi (extinction) modellemez. Bir çizgi, simetriyle eşdeğer ya da rastlantısal olarak çakışan, aynı dd'ye sahip yansımaları bir araya toplar; katlılığı mevcut yansımaların sayısıdır. Kα₂ ikilisi 0,5'lik şiddet oranıyla eklenir.

Formüller Ic¸izgi=∑h∈c¸izgi∣F(h)∣2×LP(θ),LPX=1+cos⁡22θsin⁡2θ cos⁡θ,LPn=1sin⁡2θ cos⁡θI_{\text{çizgi}} = \sum_{\mathbf{h} \in \text{çizgi}} |F(\mathbf{h})|^2 \times \mathrm{LP}(\theta),\qquad \mathrm{LP}_X = \frac{1 + \cos^2 2\theta}{\sin^2\theta\,\cos\theta},\qquad \mathrm{LP}_n = \frac{1}{\sin^2\theta\,\cos\theta}

Laue'de

Görünümün altındaki desen her değişiklikte yeniden hesaplanır. Büyütülmüş görüntüleyici ışınımı (Cu, Co, Mo, Cr ve Ag anotlarının Kα₁'i, serbest dalga boyu ya da nötronlar), dalga boyunu, Kα₂'yi, genel BB'yi, genişliği ve 2θmaks'ı ayarlar. Çizgi tablosu, sıfır olan her yansıma için simetri tarafından mı söndürüldüğünü (merkezleme, vida ekseni, kayma) yoksa atom konumları tarafından rastlantısal olarak mı sıfırlandığını (elmasın 222'si) belirtir. Özdeş noktalar azalma olmadan f=1f = 1 alır: geriye yalnızca örgünün ve konumların geometrik çarpanı kalır.

NaCl'nin toz kırınım deseni ve Debye–Scherrer filmi
NaCl, Cu Kα: indislenmiş çizgiler, F örgüsünün sönümleri, Debye–Scherrer filmi.

Bir ölçüm üzerinde profil uydurma

Model

Laue bir Rietveld arıtmasının profil kısmını uydurur. İntegral şiddetler belgedeki yapınınkilerdir: atom konumları ve BB değerleri arıtılmaz. Serbest parametreler ölçek, sıfır, örnek kayması (Bragg-Brentano geometrisi), arka plan, genişlikler, karışım, asimetri ve hücredir. En küçükleme Levenberg-Marquardt türündendir, iki geçişte, wi=1/σi2w_i = 1/\sigma_i^2 ağırlıklarıyla (standart sapma verilmemişse wi=1/max⁡(yi,1)w_i = 1/\max(y_i, 1)).

Formüller yc(2θi)=b(2θi)+s∑k∑αrα Ik Φ ⁣(2θi−2θk,α−Z−Dcos⁡θk,α)y_c(2\theta_i) = b(2\theta_i) + s\sum_{k}\sum_{\alpha} r_\alpha\, I_k\, \Phi\!\left(2\theta_i - 2\theta_{k,\alpha} - Z - D\cos\theta_{k,\alpha}\right)

burada rα1=1r_{\alpha_1} = 1, rα2=0,5r_{\alpha_2} = 0{,}5, ZZ sıfır ve DD örnek kaymasıdır.

Φ(x)=η L(x)+(1−η) G(x),H2=Utan⁡2θ+Vtan⁡θ+W\Phi(x) = \eta\,L(x) + (1-\eta)\,G(x),\qquad H^2 = U\tan^2\theta + V\tan\theta + W L(x)=2πH 11+4x2/H2,G(x)=2Hln⁡2π e−4ln⁡2 x2/H2L(x) = \frac{2}{\pi H}\,\frac{1}{1 + 4x^2/H^2},\qquad G(x) = \frac{2}{H}\sqrt{\frac{\ln 2}{\pi}}\,e^{-4\ln 2\,x^2/H^2}

Bérar ve Baldinozzi (1993) asimetrisi, z=x/Hz = x/H, Fa(z)=2z e−z2F_a(z) = 2z\,e^{-z^2}, Fb(z)=2(2z2−3) Fa(z)F_b(z) = 2(2z^2 - 3)\,F_a(z) ile:

Φasym=Φ×[1+P1Fa(z)+P2Fb(z)tan⁡θ]\Phi_{\text{asym}} = \Phi \times \left[1 + \frac{P_1 F_a(z) + P_2 F_b(z)}{\tan\theta}\right]

Ölçülen aralıkta Chebyshev arka planı, t∈[−1,1]t \in [-1, 1]:

b=∑m=03cm Tm(t)b = \sum_{m=0}^{3} c_m\, T_m(t)

Uyum faktörleri:

Rwp=∑wi(yi−yc,i)2∑wiyi2,Rexp=N−P∑wiyi2R_{wp} = \sqrt{\frac{\sum w_i (y_i - y_{c,i})^2}{\sum w_i y_i^2}},\qquad R_{exp} = \sqrt{\frac{N - P}{\sum w_i y_i^2}} χ2=(RwpRexp)2\chi^2 = \left(\frac{R_{wp}}{R_{exp}}\right)^2

Laue'de

Okunan biçimler: .xy, .xye, .dat ve CSV (2θ, I, σ), toz CIF'i (_pd_meas_*) ve GSAS (STD, ESD). Serbest bırakılacak parametreler işaretlenir ve 2θ aralığı sınırlanır, ardından Arıt uydurmayı arka planda başlatır. Sonuç RwpR_{wp}, RexpR_{exp}, χ2\chi^2 ve hücreyi verir; Hücreyi uygula hücreyi belgeye aktarır. Doğrulama: NIST SRM 660'ın (LaB₆, Cu Kα₁ + Kα₂, GSAS-II eğitimleri) 40–125° aralığında uydurulan gerçek ölçümü; sertifikalı hücre 3 × 10−4 Å duyarlıkla yeniden bulunur.

Tepe arama ve indisleme

Kuram

İndisleme, gözlenen Qi=1/di2Q_i = 1/d_i^2 değerlerini tam sayı indislerle yeniden üreten pozitif bir kuadratik form Q(h)=hTG∗hQ(\mathbf{h}) = \mathbf{h}^{\mathsf T}G^*\mathbf{h} arar. Bir ya da iki parametreli sistemler izin verilen biçimlerle ele alınır: kübik için 4a(8b+7)4^a(8b+7) dışındaki üç kare toplamları, dörtgen için iki kare toplamları, hekzagonal için Löschian sayıları h2+hk+k2h^2 + hk + k^2. Kalite M20M_{20} (de Wolff, 1968) ile ölçülür.

Formüller Qku¨b=h2+k2+l2a2,Qdo¨rt=h2+k2a2+l2c2,Qhek=43 h2+hk+k2a2+l2c2Q_{\text{küb}} = \frac{h^2+k^2+l^2}{a^2},\qquad Q_{\text{dört}} = \frac{h^2+k^2}{a^2} + \frac{l^2}{c^2},\qquad Q_{\text{hek}} = \frac{4}{3}\,\frac{h^2+hk+k^2}{a^2} + \frac{l^2}{c^2} Qorto=h2a2+k2b2+l2c2,M20=Q202 ∣ΔQ∣‾ N20Q_{\text{orto}} = \frac{h^2}{a^2} + \frac{k^2}{b^2} + \frac{l^2}{c^2},\qquad M_{20} = \frac{Q_{20}}{2\,\overline{|\Delta Q|}\,N_{20}}

Laue'de

Tepeler, düzleştirilmiş şiddetin arka planın en az 6 σ üzerindeki maksimumlarıdır. İlk 20 tepe kübik, dörtgen, hekzagonal ve ortorombik sistemlerde indislenir (monoklinik ve triklinik arama yapılmaz). Tolerans her 2θ için 0,03°'dir; sıfır kaymasına izin vermek için arama sırasında 0,15° genişletilir. Kenarlar 20 Å ile, hacim 2000 ų ile sınırlıdır. Daha az simetrik bir sistem ancak daha simetrik olanlar M20≥20M_{20} \geq 20 olan hiçbir hücre vermezse incelenir. Çözümler M20M_{20}'ye göre sıralanır; en fazla bir çizgi dışında bütün çizgileri indisleyenler başta yer alır. Seçilen bir hücre için yokluklarla uyumlu uzay grubu aileleri, en kısıtlayıcıdan en az kısıtlayıcıya doğru önerilir.

Bant yapıları ve soğurma

Brillouin bölgesi ve yollar

Brillouin bölgesi, ters örgünün Wigner–Seitz hücresidir; en kısa ters örgü vektörlerinin dik ortay düzlemleriyle sınırlanır. Laue, Setyawan ve Curtarolo'yu (2010) izler: her örgü tipi ve parametre oranlarına göre değişkeleri için (BCT1 ve 2, ORCF1–3, RHL1 ve 2…) yüksek simetrili noktaları, adlarını ve alışılmış yolu belirlerler. Doğrular alışılmış adlarını taşır (Δ, Λ, Σ, Z, Q, S…). Monoklinik ve triklinik için yol basitleştirilmiştir: Γ ve en kısa üç ters örgü vektörünün orta noktaları.

Üç model

Durum yoğunluğu ve optik

Durum yoğunluğu, nokta grubu ve zaman tersinmesiyle indirgenmiş 16³ bir ızgarada hesaplanır ve Gauss fonksiyonlarıyla düzleştirilir. Dielektrik fonksiyonun sanal kısmı, değerlik ve iletim bantları arasındaki momentum matris elemanlarından gelir; sıkı bağda bunlar Peierls elemanlarıdır, ∂H/∂k\partial H/\partial\mathbf{k}. Dörtyüzlü yöntemiyle (Blöchl, Jepsen ve Andersen, 1994) integrallenir; kenar yakınında yerel bir inceltme yapılır. Izgara yakınsamaya kadar 12³'ten 28³'e inceltilir: ε₁(0) %1, ε₂ maksimumunun %3'ü, kenar 0,03 eV duyarlıkla. ε₁ Kramers–Kronig bağıntılarından, ardından n, κ, α ve R elde edilir. Tauc grafiği, kenar − 0,05 ile kenar + 0,4 eV arasında, doğrudan bir bant aralığı için (αE)2(\alpha E)^2'ye, dolaylı biri için (αE)1/2(\alpha E)^{1/2}'ye bir doğru uydurur. Makas iletim bantlarını Δ kadar yükseltir ve matris elemanları Levine ile Allan'ın (1989) önerdiği gibi düzeltilir. Silisyum: ε₁(0) = 11,2 (ölçülen 11,7).

Formüller

Gauss birimlerinde, spin için 2 çarpanıyla:

ε2(ω)=4π2e2m2ω2∑v,c∫BB2 d3k(2π)3 ∣e^⋅pcv(k)∣2 δ(Ec(k)−Ev(k)−ℏω)\varepsilon_2(\omega) = \frac{4\pi^2 e^2}{m^2\omega^2}\sum_{v,c}\int_{\text{BB}} \frac{2\,d^3k}{(2\pi)^3}\,\bigl|\hat{\mathbf{e}}\cdot\mathbf{p}_{cv}(\mathbf{k})\bigr|^2\,\delta\bigl(E_c(\mathbf{k}) - E_v(\mathbf{k}) - \hbar\omega\bigr) ε1(ω)=1+2π P ⁣∫0∞ω′ ε2(ω′)ω′2−ω2 dω′,α=2ωκc,R=(n−1)2+κ2(n+1)2+κ2\varepsilon_1(\omega) = 1 + \frac{2}{\pi}\,\mathrm{P}\!\int_0^\infty \frac{\omega'\,\varepsilon_2(\omega')}{\omega'^2-\omega^2}\,d\omega',\qquad \alpha = \frac{2\omega\kappa}{c},\qquad R = \frac{(n-1)^2+\kappa^2}{(n+1)^2+\kappa^2}

Makas (Levine ve Allan):

Ec→Ec+Δ,pcv→pcv Ecv+ΔEcvE_c \to E_c + \Delta,\qquad \mathbf{p}_{cv} \to \mathbf{p}_{cv}\,\frac{E_{cv}+\Delta}{E_{cv}}

Spin-yörünge etkileşimi

Elektronun spini yörünge momentiyle etkileşir: Γ'da değerlik bandının p karakterli tepesi Γ₈ (j = 3/2, dört durum) ve Δ₀ kadar aşağıdaki Γ₇ (j = 1/2, iki durum) olarak yarılır; Δ₀, Si'de 0,044 eV ile CdTe'de 0,95 eV arasında değişir; L'de Δ₁ yarılması Δ₀'ın yaklaşık üçte ikisidir. Taban spinörlerden oluşur: her bant artık yalnızca bir elektron taşır ve bant sayısı iki katına çıkar. Psödopotansiyelde, Chelikowsky ve Cohen'in (1976) biçimindeki Weisz teriminin μ şiddeti ölçülen Δ₀'a göre ayarlanır; bu terim Δ₁'i başka bir ayar olmadan öngörür (GaAs 0,21 eV, ölçülen 0,22; InSb 0,50, ölçülen 0,50). Sıkı bağda her atom p orbitalleri üzerinde λ L·S alır; λ, serbest atomun ölçülen ince yapısından (NIST veritabanı) alınan ζ_np sabitiyle orantılıdır; on üç yarı iletken üzerinde ayarlanmış tek bir çarpan, 1,54, Δ₀'ı %15 içinde verir.

Formüller ⟨Kσ∣HSO∣K′σ′⟩=(K×K′)⋅σσσ′[−iλScos⁡(ΔG⋅τ)+λAsin⁡(ΔG⋅τ)],HSOat=λ L⋅S,Δ0=32λ\langle \mathbf K\sigma|H_{SO}|\mathbf K'\sigma'\rangle = (\mathbf K\times\mathbf K')\cdot\boldsymbol\sigma_{\sigma\sigma'}\big[-i\lambda^S\cos(\Delta\mathbf G\cdot\boldsymbol\tau)+\lambda^A\sin(\Delta\mathbf G\cdot\boldsymbol\tau)\big],\qquad H_{SO}^{\text{at}} = \lambda\,\mathbf L\cdot\mathbf S,\quad \Delta_0 = \tfrac32\lambda

Fermi yüzeyi

Sıkı bağdaki bir metal (Fermi düzeyi 16³ ızgarada elektronlar sayılarak belirlenir) ya da serbest elektronlar (kF=(3π2n)1/3k_F = (3\pi^2 n)^{1/3}; n, birim hacimdeki s ve p değerlik elektronlarıdır: Cu, Ag, Au ve alkali metaller için 1, Mg, Zn ve demir için 2, Al için 3…) için bantlar, bölgeyi kaplayan 31³ noktalık kübik bir ızgarada hesaplanır. Her küçük küp, içinde E'nin doğrusal olarak interpole edildiği altı dörtyüzlüye bölünür: E = E_F yüzeyi bunlarda bir üçgen ya da bir dörtgendir (marching tetrahedra, belirsiz durum olmadan). Her kesişim noktası, bandın kendisi üzerinde yanlış konum yönteminin iki adımıyla inceltilir; üçgenler bölgenin yüzlerinde kırpılır (Sutherland–Hodgman) ve E'nin gradyanı boyunca, boş durumlara doğru yönlendirilir. Her bandın dolu kısmı, hacmi tam olarak bölgenin hacmine eşit olan ilkel ters örgü hücresinin 20³ ızgarasında sayılır. Denetimler: bakırın serbest küresinin yarıçapı k_F = 1,36 Å⁻¹, alanı 4πk_F²'dir; dolu bantları bir elektron, alüminyumunkiler üç, sıkı bağdaki bakırınkiler on bir elektron taşır, %1 duyarlıkla; sıkı bağda bakırın yüzeyi sekiz {111} yüzüne, L noktalarında değer.

Laue'de

Bant yapısı (Özellikler sekmesinde) görünümün yanına küçük bir diyagram yerleştirir. Büyütülmüş görüntüleyici bölgeyi üç boyutlu olarak, bantları bant aralığı ve türüyle, durum yoğunluğunu ve bir yarı iletken ya da yalıtkan için Soğurma sekmesini (ε₁ ve ε₂, n ve κ, α, R, Tauc) gösterir. Yöntem seçilebilir: kristal tabloda varsa psödopotansiyel, atomları olan her kristal için sıkı bağ, boş örgü her zaman. Spin-yörünge etkileşimi anahtarı ilk ikisine spini ekler. Ölçülen bant aralığı makası Madelung'un (2004) değerine ayarlar. Bantlar, durum yoğunluğu ve spektrum CSV olarak, grafikler PNG ya da PDF olarak dışa aktarılır. Aynı hesaplar komut satırından da yapılabilir (laue bands, laue optics) ve çıktıları Windows sürümü için başvuru olarak kullanılır.

Makas spektrumu bir bütün olarak kaydırır, ε₂(E) → ε₂(E − Δ), Levine ile Allan düzeltmesinin gerektirdiği gibi: geçişler makassız bir kez sıralanır ve sürgünün her konumu onları yalnızca kaydırıp Kramers–Kronig integralini yeniden hesaplar. Sıkı bağda tüm boş bantlar (16'ya kadar) spektruma girer; spektrum en az kenar + 6 eV'a kadar (yoksa 10 eV) hesaplanır; kenar çevresindeki inceltme, minimumları bölgenin %5'inden fazlasını kapladığında azaltılır (kalsitinkiler gibi düz bantlar) ve dörtte birin üstünde bırakılır. Hesap hangi ızgarada olduğunu gösterir ve durdurulabilir.

Spektrum bir tensördür: her geçiş Re(q_a q_b*) değerini altı bileşen olarak saklar, bunların ortalaması sonra nokta grubunun dönmeleri üzerinden alınır (J̄ = Σ_R R J Rᵀ / |G|, dörtyüzlülerle de tam); ana eksenler ε₁(0) − 1 ∝ Σ J/E³ eksenleridir ve Polarizasyon makas ile Kramers–Kronig'den önce bunlardan birine izdüşüm yapar, yeni hesap gerekmez. Nokta dipoller (Tessman, Kahn ve Shockley kutuplanabilirlikleri, Ewald toplamlarıyla yerel alan) ve Bantlar, bant aralığı düzeltmesiyle modellerinden 589 nm'deki indisler on üç kristalde ölçümlerle karşılaştırıldı: bant aralığı 5 eV veya daha fazla olan iyonik yalıtkanlarda nokta dipoller %4 içinde, yarı iletkenlerde bantlar %2 ile %7 arası düşük, rutil ve SrTiO₃ için yaklaşık %20 düşük (en küçük taban, yerel alan yok). Buradan çıkan kural Önerilen modeli işaretler: her iyon tabloda varsa ve aralık 5 eV'a ulaşıyorsa nokta dipoller, yoksa bantlar; on üçünün hepsinde daha yakın olanı seçer. Bantlar beş tek eksenli kristalde nₑ − nₒ işaretini doğru verir, nokta dipoller ikisinde. Atom içi dipol terimleri (Pedersen et al. 2001) denendi: Harrison'un evrensel parametreleriyle her kristali ölçümden uzaklaştırdıkları için kapalı kalırlar. Komut satırından: laue indices.

Dağılım: her ölçülmüş eğri yayımlanmış formüldür (refractiveindex.info veritabanının Sellmeier ve benzeri biçimleri, katsayılar değiştirilmeden); 589,3 nm'de tablodaki indisi 0,002 içinde geri verir. V_d = (n_d − 1)/(n_F − n_C), 587,6, 486,1 ve 656,3 nm çizgilerinde. Nokta dipoller tek bir indis verdiğinden dağılımları Wemple ve DiDomenico'nun tek osilatörüdür, n² − 1 = E_d E₀/(E₀² − E²); bu indisten, bant eğrisine uydurulan E₀ ile geçer; gösterilen Sellmeier aynı şeyin yeniden yazılışıdır (B = E_d/E₀, C = (hc/E₀)²). On üç kristalde V_d, 14 ışından 11'inde %20 içindedir; CsCl, kalsitin olağan ışını ve ZnS %30–41 sapar. Ölçüme ve bantlara uydurulan osilatör bantlarda neyin eksik olduğunu söyler: E₀ 16 ışından 11'inde %8 içinde, ama E_d gücü iyonik kristallerde ve titanyum oksitlerde %37 ile %61 arası fazla zayıf — rutili ve SrTiO₃'ü ölçümün %20 altında bırakan odur. Wemple'ın görgül kuralı E_d = β N_c Z_a N_e, üçüncü model olarak denendi; rutilin olağan ışınını düzeltir ama SrTiO₃'te %18 aşar ve üç tek eksenli kristalde çift kırılmanın işaretini ters çevirir: önerilmez. Komut satırından: laue dispersion.

Ampirik psödopotansiyelle hesaplanan silisyum bantları ve durum yoğunluğu
Si, Cohen ve Bergstresser psödopotansiyeli: dolaylı bant aralığı Γ → Δ (Γ–X'in %85'i), durum yoğunluğu.
Galyum arsenürün soğurma katsayısı
GaAs: soğurma katsayısı, Γ'da doğrudan kenar.

Görüntüleyici yeniden boyutlandırılabilir ve her grafiği büyütülebilir: ⌥ ile bir çerçeve sürüklemek çerçevelenen alanı büyütür (yassı bir çerçeve yalnızca bir ekseni büyütür), ⌥ olmadan sürüklemek ya da iki parmakla kaydırmak büyütülmüş grafiği taşır, fare tekerleği işaretçinin altında, iki parmakla sıkıştırma ise merkez çevresinde yakınlaştırır, kaydırmayla birlikte ⌥ ya da köşedeki + ve − düğmeleri yalnızca yükseklikte yakınlaştırır, çift tıklama ya da köşedeki düğme grafiğin tamamına döner; iPad'de parmak taşır, sıkıştırma yakınlaştırır. Durum yoğunluğu bantların enerji eksenini izler.

Fononlar: yay modeli

Model

Laue titreşimleri Born–von Kármán harmonik yaklaşımında hesaplar. Enerji, ötelemeye göre değişmez 12C (∑ngn⋅un)2\tfrac12 C\,(\sum_n \mathbf{g}_n\cdot\mathbf{u}_n)^2 terimlerinin toplamıdır: akustik toplam kuralı bu yüzden yapı gereği sağlanır. Biçim Keating'inkidir (1966): her bağda bir gerilme yayı α ve aynı atomun iki bağı arasındaki her açıda bir bükülme yayı β.

Formüller

Martin'in uzlaşımıyla Keating (C11=(α+3β)/aC_{11} = (\alpha+3\beta)/a, C12=(α−β)/aC_{12} = (\alpha-\beta)/a) ve dinamik matris:

E=∑bag˘lar12 3α (d^⋅Δu)2+∑ac¸ılar12 3β4 d d′ (d′⋅Δuj+d⋅Δuk)2,ωO2(Γ)=8(α+β)m (elmas)E = \sum_{\text{bağlar}} \tfrac12\,3\alpha\,(\hat{\mathbf{d}}\cdot\Delta\mathbf{u})^2 + \sum_{\text{açılar}} \tfrac12\,\frac{3\beta}{4\,d\,d'}\,\bigl(\mathbf{d}'\cdot\Delta\mathbf{u}_j + \mathbf{d}\cdot\Delta\mathbf{u}_k\bigr)^2,\qquad \omega^2_{\text{O}}(\Gamma) = \frac{8(\alpha+\beta)}{m}\ \text{(elmas)} ωLO2−ωTO2=4π Z2e2μ V ε∞ (iki iyon, yu¨kler±Z, indirgenmis¸ ku¨tle μ)\omega_{\text{LO}}^2 - \omega_{\text{TO}}^2 = \frac{4\pi\,Z^2 e^2}{\mu\,V\,\varepsilon_\infty}\ \text{(iki iyon, yükler} \pm Z\text{, indirgenmiş kütle } \mu) Diα,jβ(q)=1mimj∑terimlerC∑n∈i, n′∈jgnα gn′β eiq⋅(xn′−xn),det⁡(D−ω2)=0D_{i\alpha,j\beta}(\mathbf{q}) = \frac{1}{\sqrt{m_i m_j}}\sum_{\text{terimler}} C\sum_{n \in i,\,n' \in j} g_{n\alpha}\,g_{n'\beta}\,e^{i\mathbf{q}\cdot(\mathbf{x}_{n'}-\mathbf{x}_n)},\qquad \det\bigl(D - \omega^2\bigr) = 0

Laue'de

Görüntüleyicinin Fononlar sekmesi 3N dalı Setyawan ve Curtarolo yolu boyunca ve titreşimlerin durum yoğunluğunu (simetriyle indirgenmiş 16³ ızgara, atom başına üç mod) THz, cm⁻¹ ya da meV olarak çizer. Evrensel yaylar ve rijit iyonlar için bir kaydırıcı tüm kısa erimli sertlikleri çarpar. Kararsız bir mod sıfırın altında çizilir. laue phonons ayrıca yükleri, ε∞'u, λ'yı ve Γ'da [100] boyunca LO limitini verir. Dallar ve yoğunluk CSV olarak dışa aktarılır; laue phonons bölgenin noktalarındaki frekansları verir.

Işık: kızılötesi, Raman ve kırılma indisleri

Γ'daki etkinlikler

Γ'daki modlar, q = 0'da dinamik matrisin özvektörleridir (analitik olmayan terim olmadan: TO frekansları). 10⁻⁶ duyarlılıkla dejenere modlar W altuzaylarını oluşturur. Etkinlikleri, grup tablosu olmadan karakterlerden gelir: uzay grubunun işlemleri yerdeğiştirmelere Γ(g) üzerinden etki eder (Kartezyen dönme ve ilkel hücre atomlarının permütasyonu) ve vektör temsilinin (dipol: kızılötesi) ve onun simetrik karesinin (kutuplanabilirlik: Raman) katlılığı sayılır. Doğrulama: Si F2g yalnızca Raman, NaCl F1u yalnızca kızılötesi, CaF₂ her birinden bir mod, GaAs F2 ikisi birden, korindon 7 Raman ve 6 kızılötesi mod (Porto ve Krishnan, 1967), tüm merkezi simetrik kristallerde karşılıklı dışlama.

Kızılötesi

Bir modun osilatör şiddeti, Born yükleriyle hesaplanan etkin yükünden gelir: Z~m=∑iZi em,i/mi\tilde{\mathbf{Z}}_m = \sum_i Z_i\,\mathbf{e}_{m,i}/\sqrt{m_i}; yükler rijit iyonlar için formal, Martin'in yarı iletkenleri için tablolardan alınmıştır. Yansıtıcılık dik gelişte, γ = 0,02 ω_TO sönümüyle hesaplanır. NaCl: ε(0) = 5,3 (ölçülen 5,9), 164'ten 246 cm⁻¹'e reststrahlen bandı (164'ten 264'e). Korindon: c'ye dik ε(0) = 9,8, paralel 11,3 (ölçülen 9,4 ve 11,6).

Formüller εαβ(ω)=ε∞ δαβ+4πe2V∑mZ~mα Z~mβωm2−ω2−iγmω,nIR(W)=1∣G∣∑gχW(g) χV(g),nR(W)=1∣G∣∑gχW(g) χV(g)2+χV(g2)2\varepsilon_{\alpha\beta}(\omega) = \varepsilon_\infty\,\delta_{\alpha\beta} + \frac{4\pi e^2}{V}\sum_m \frac{\tilde Z_{m\alpha}\,\tilde Z_{m\beta}}{\omega_m^2 - \omega^2 - i\gamma_m\omega},\qquad n_{\text{IR}}(W) = \frac{1}{|G|}\sum_g \chi_W(g)\,\chi_V(g),\qquad n_{\text{R}}(W) = \frac{1}{|G|}\sum_g \chi_W(g)\,\frac{\chi_V(g)^2 + \chi_V(g^2)}{2}

Görünür bölgede kırılma indisleri: nokta dipoller

Her iyon bir elektronik kutuplanabilirlik α taşır (Tessman, Kahn ve Shockley, 1953; Pauling, 1927; O²⁻ için 1,30 ų değeri kalsitin olağan indisine göre ayarlanmıştır). Bir iyona etki eden alan, makroskopik alan artı diğer tüm dipollerin alanıdır; bu alan Ewald yöntemiyle, q = 0 terimi (Lorentz alanını içerir) olmadan toplanır; pi=αi(E+∑jTijpj)\mathbf{p}_i = \alpha_i(\mathbf{E} + \sum_j T_{ij}\mathbf{p}_j) çözülür, ardından ε=1+4πP/E\varepsilon = 1 + 4\pi \mathbf{P}/\mathbf{E} bulunur. NaCl: 1,542 (1,544); CaF₂: 1,404 (1,434); kalsit: nₒ 1,658, nₑ 1,54 (1,486), negatif çift kırılma üçte iki oranında bulunur; korindon 1,72 (1,76); kuvars 1,51 (1,55). Model titanatlarda başarısız olur (2,4–2,9 yerine 1,7): bağları nokta dipoller için fazla kovalenttir. Optik sınıf kristal sisteminden gelir.

Renk merkezleri

Bir renk merkezi Laue'nin hesapta kullandığı simetriyi değiştirmez: yalnızca enerjide Gauss biçimli soğurma bantları ekler. Sekiz yüzlü konumdaki Cr³⁺ (d³) Tanabe–Sugano diyagramını izler; Dq ve B yakut (1810 ve 650 cm⁻¹) ve zümrüt (1610 ve 780 cm⁻¹) için ölçülmüş değerlerdir, başka yerlerde yakuttan başlayarak Dq ∝ R⁻⁵; genişlikler 0,33 eV (⁴T₂) ve 0,60 eV (⁴T₁). Yakut: 2,24 ve 3,07 eV (ölçülen 2,23 ve 3,05). F merkezi: Mollwo ve Ivey yasası, d en yakın katyona uzaklık; NaCl 2,61 eV (2,65), KCl 2,15 (2,3), genişlik 0,18 E. Tablolardaki bantlar (Burns, 1993; Nassau, 2001): safirin Fe²⁺–Ti⁴⁺ bandı, akuamarinin Fe²⁺ bandı, elmasın NV⁻ bandı, Fe³⁺. Kuvars çeşitleri (Rossman, 1994): ametist, 545 ve 357 nm'de [FeO₄]⁰ merkezi; dumanlı kuvars, 450 ve 620 nm dolaylarında [AlO₄]⁰ merkezi ve morötesine doğru artan bir soğurma; sitrin, 375 nm dolaylarında O → Fe³⁺ yük aktarımı, kuyruğu maviyi soğurur; pembe kuvars, 500 nm dolaylarında geniş bir bant. Her bandın dalga boyu menüde, bant görüntüleyicisindeki düzeylerin yanında ve soğurma eğrisinde bir işaret olarak gösterilir. Renk: geçirme T=10−ODT = 10^{-\mathrm{OD}}, Wyman, Sloan ve Shirley'nin (2013) analitik yaklaşımıyla CIE 1931 renk eşleme fonksiyonları, D65 için 6504 K'de kara cisim, beyaza göre dengelenmiş sRGB.

Formüller E(4T2)=10 Dq,E(4T1)=7,5 B+15 Dq−12225B2+100 Dq2−180 B Dq,EF=17,6 eV⋅(d/A˚)−1,84E(^4T_2) = 10\,Dq,\qquad E(^4T_1) = 7{,}5\,B + 15\,Dq - \tfrac12\sqrt{225B^2 + 100\,Dq^2 - 180\,B\,Dq},\qquad E_F = 17{,}6\ \text{eV}\cdot(d/\text{Å})^{-1{,}84}

Diğer geçiş metali iyonları aynı kapalı biçimli diyagramları izler; Dq ve B ölçülmüş bantlara uydurulur: daha iyisi yoksa hidratlı [M(H₂O)₆]ⁿ⁺ iyonunun bantlarına (Lever, 1984), ölçülmüşse korindondaki bantlara (McClure, 1962). d¹ ve d⁶ (Ti³⁺, Fe²⁺) ile d⁹ (Cu²⁺) iyonlarının 10 Dq'da yalnızca bir spin-izinli bandı vardır ve Jahn–Teller etkisi bu bandı ikiye ayırır: korindonda Ti³⁺, 18.450 ve 20.300 cm⁻¹ (542 ve 493 nm). d²'nin (V³⁺) temel durumu, ³T₁(P) ile karışmış ³T₁(F)'dir: korindonda (Dq 1870, B 620 cm⁻¹) 17.400 ve 25.400 cm⁻¹; ölçülen değerler 17.400 ve 25.200. Dört komşulu bir konumda alan, sekiz yüzlüdekinin 4/9'u kadardır ve n elektronlu iyon sekiz yüzlünün 10 − n diyagramını izler: dört yüzlüdeki Co²⁺ (d⁷) d³ gibi davranır ve 17.200 cm⁻¹ (582 nm) dolaylarındaki ν₃ bandı kobalt mavisini verir. Sekiz yüzlüye geri taşındığında (Dq × 9/4) aynı parametre takımı [Co(H₂O)₆]²⁺ bantlarını öngörür: 8000 ve 19.000 cm⁻¹; ölçülen değerler 8100 ve 19.400. d⁵ iyonlarının (Mn²⁺, Fe³⁺) spin-izinli bandı yoktur; iyonlar arasında yer almazlar.

Dikroizm. Tek eksenli bir kristalde soğurma polarizasyona bağlıdır. Laue yakut için Cronemeyer'in (1966) ölçtüğü bantları, tesir kesitleriyle birlikte kullanır: E ⊥ c için 558 ve 412 nm, E ∥ c için 543 ve 398 nm (22,8 ve 22,5 × 10⁻²⁰ cm², karşısında 7,2 ve 38,1). Mavi safirde Fe²⁺–Ti⁴⁺ bandı 580 nm'den (E ⊥ c) 700 nm'ye (E ∥ c) kayar ve genişliği yaklaşık 250 nm'dir (Dubinsky et al., 2020); kaynak E ∥ c tesir kesitini vermez, bu yüzden eşit alınır. Ayarlanan optik yoğunluk polarize olmayan ışığınki, yani ikisinin ortalaması olarak kalır: yakut E ⊥ c için morumsu kırmızı, E ∥ c için turuncumsu kırmızı, safir morumsu mavi ve mavi-yeşil çıkar, dikroskopta olduğu gibi.

Derişim. E ⊥ c tepesinde ölçülmüş bir tesir kesiti σ ile (korindon: 560 nm'de Cr³⁺ 1,62 × 10⁻¹⁹ cm², 580 nm'de V³⁺ 1,0 × 10⁻¹⁹ cm², 580 nm'de Fe²⁺–Ti⁴⁺ 1,94 × 10⁻¹⁸ cm²; Dubinsky et al., 2020), d = 5 mm referans kalınlığındaki optik yoğunluk merkezlerin sayı yoğunluğu n'yi verir; bu değer kristalin cm³ başına atom sayısına oranlanır. Optik yoğunluğu 2 olan bir yakut böylece yaklaşık 800 ppma krom içerir. Fe²⁺–Ti⁴⁺ için σ, yaklaşık 4700 ppma demirde ölçülmüş, demir atomu başına çiftlerin tesir kesitidir: demir azaldıkça küçülür ve derişim yalnızca bir büyüklük mertebesidir.

Formüller d2: E(3T2)=5 Dq−7,5 B+12R,E(3T1(P))=R,R=225B2+180 B Dq+100 Dq2;Dqtetra=49 Dqokta;n=ln⁡10⋅ODσ dd^2:\ E(^3T_2) = 5\,Dq - 7{,}5\,B + \tfrac12 R,\quad E(^3T_1(P)) = R,\quad R = \sqrt{225B^2 + 180\,B\,Dq + 100\,Dq^2};\qquad Dq_{\text{tetra}} = \tfrac49\,Dq_{\text{okta}};\qquad n = \frac{\ln 10\cdot \mathrm{OD}}{\sigma\,d}

Laue'de

Görüntüleyicinin Kızılötesi ve Raman sekmesi mod tablosunu, yansıtıcılığı (tek eksenli bir kristal için E ⊥ c ve E ‖ c), optik sınıfı, kırılma indislerini, ε∞ ve ε(0)'ı verir. Komut satırında: laue infrared. Sınırlar: kalsit bölge sınırında kararsız kalır ve beril bu rijit iyonlarla ayakta durmaz; yine de Γ'daki modlarının etkinliği doğrudur.

Belgedeki renk merkezleri bant görüntüleyicisinde de görünür. Bir merkez yerelleşmiş olduğu için düz olan düzeyleri, her geçiş için bir okla bant aralığının içine çizilir; tepeleri de büyütülerek durum yoğunluğuna eklenir: bir merkezin gerçek ağırlığı derişimidir, milyonda birkaç. Düzeyler arasındaki fark geçişlerin enerjisidir; bant aralığındaki yerleri bir hesap değil, bir uzlaşımdır. Bir F merkezinin 2p düzeyi iletim bantlarının 0,15 eV altındadır (Mott ve Gurney'in KCl için verdiği ısıl derinlik), 1s ise onun EFE_F kadar altındadır; Cr³⁺ ve tablolardaki bantlar için temel düzey kaydırıcının koyduğu yerdedir, varsayılan olarak bant aralığının ortasında. Cr³⁺ iyonunun durumları (⁴A₂, ⁴T₂, ⁴T₁) çok elektronlu terimlerdir ve düzey olarak çizilir. Cr³⁺ için ²E düzeyi de R₁ çizgisinin ölçülen enerjisinde çizilir (yakutta 694,3 nm, zümrütte 683,0 nm, başka yerlerde yakutunki): ⁴T₂ ve ⁴T₁ düzeylerine pompalanan iyonlar ışık yaymadan ²E düzeyine düşer (dalgalı ok); yaklaşık 3 ms ömürlü bu yarı kararlı durumda iyonlar birikir ve buradan ⁴A₂ düzeyine R çizgisi çıkar (kırmızı ok), Maiman'ın yakut lazerinin (1960) çizgisi. ⁴A₂ → ²E geçişi spini değiştirir: ⁴T bantlarından bin kat zayıf olduğundan soğurmaya girmez. Soğurma sekmesinde bantları kenarın altına eklenir: d = 5 mm, yani kesilmiş bir taşın kalınlığı ile α=ln⁡10⋅OD/d\alpha = \ln 10\cdot\mathrm{OD}/d, ardından κ=αλ/4π\kappa = \alpha\lambda/4\pi ve ε₂ 2nκ kadar artırılır; merkezlerin ε₂ içindeki payı 10⁻⁵ mertebesinde olduğundan ε₁ düzeltilmez. α ölçeği bu durumda 0,1 cm⁻¹'e kadar iner.

Yakutun R çizgilerinde Zeeman etkisi, B alanı c boyunca. Temel durum ⁴A₂ (S = 3/2) E(m)=g∥μBB m+D(m2−5/4)E(m) = g_\parallel\mu_B B\,m + D(m^2 - 5/4) biçiminde yarılır, g∥ = 1,9817 ve 2D = −11,493 GHz, en altta ±3/2 ikilisi (Sewani et al., 2020); Ē (R₁ çizgisi) ve 2Ā (R₂, 29 cm⁻¹ yukarıda) düzeylerinin her biri ikiye yarılır, ±½ g μ_B B, |g∥(Ē)| = 2,44 ve g∥(2Ā) = 1,46 ile (Gen et al., 2020). İzinli bileşenler ve bağıl şiddetleri, Gen et al.'ın tablosunda verildiği biçimiyle Sugano ve Tanabe'yi (1958) izler; σ çizgileri π çizgilerinden yaklaşık yedi kat daha şiddetlidir, bu onların deneysel kestirimidir. Kaymalar her çizgiden itibaren cm⁻¹ cinsindendir, μ_B = 0,4669 cm⁻¹/T; sıfır alanda her çizgi zaten 0,38 cm⁻¹ (2D) aralıklı bir çifttir.

Sıcaklık: örgünün termodinamiği

Harmonik yaklaşım: Fononlar bölümünün modları (aynı yaylar, sertlik 1), tüm Brillouin bölgesini kaplayan ve kristalin simetrisini korumak için Γ'da merkezlenmiş bir q ızgarası üzerinde (4 ilkel atoma kadar 12³ q, 16'ya kadar 8³, ötesinde 6³); Γ'nın kendisi dışarıda bırakılır: akustik modlarının frekansı yoktur, iyonik bir kristalin optik modları ise orada geliş doğrultusuna bağlıdır. Her mod bir kuantum osilatörüdür. Atom başına: Cv=kB∑x2ex/(ex−1)2C_v = k_B\sum x^2e^x/(e^x-1)^2, S=kB∑[x/(ex−1)−ln⁡(1−e−x)]S = k_B\sum[x/(e^x-1) - \ln(1-e^{-x})], F=∑[hν/2+kBTln⁡(1−e−x)]F = \sum[h\nu/2 + k_BT\ln(1-e^{-x})], x = hν/k_BT; toplamlar 1/N_q ile ağırlıklandırılır ve atom sayısına bölünür. Kararsız modlar (sanal frekans) dışarıda bırakılır ve sayılır.

Debye sıcaklığı: T'de, aynı C_v'yi veren Debye modelinin sıcaklığı, CD=9kB(T/θ)3∫0θ/Tx4ex/(ex−1)2 dxC_D = 9k_B(T/\theta)^3\int_0^{\theta/T}x^4e^x/(e^x-1)^2\,dx, ikiye bölme yöntemiyle tersine çevrilir; yüksek sıcaklıkta θ∞=(h/kB)5⟨ν2⟩/3\theta_\infty = (h/k_B)\sqrt{5\langle\nu^2\rangle/3} (ikinci moment). Yer değiştirmeler: Uαβ,i=ℏ2miNq∑eiαeiβ∗coth⁡(ℏω/2kBT)/ωU_{\alpha\beta,i} = \frac{\hbar}{2m_iN_q}\sum e_{i\alpha}e^*_{i\beta}\coth(\hbar\omega/2k_BT)/\omega; özvektörler, kütlelerle ağırlıklandırılmış dinamik matrisinkilerdir. Düşük frekanslarda kesinlik için coth y = 1/y + (coth y − 1/y): T/ω² ile giden birinci terim tam olarak toplanır, düzgün olan ikincisi frekans dilimleri hâlinde (600). B = 8π²U_iso, bir elementin atomları üzerinden ortalanır; fononlarda bulunmayan bir element (bir alaşım konumunun ikinci elementi) diğerlerinin ortalamasını alır. Lindemann oranı: en hareketli atomun tr⁡U\sqrt{\operatorname{tr}U} değerinin en kısa atomlar arası uzaklığa oranı.

Denetimler: C_D → 3k_B ve T³ yasası, 12π45(T/θ)3\tfrac{12\pi^4}{5}(T/\theta)^3; S = −∂F/∂T ve U = F + TS; θ'nın üzerinde B ∝ T; kübik bir kristalde izotrop tensör; NaCl'de hiç kararsız mod yok. Bakır: 30 K'de θ_D = 321 K, yüksek sıcaklıkta 318 K (ölçülen 343 K), B(300 K) = 0,48 Ų (0,55, Flinn ve ark., 1960); NaCl: θ_D = 274 K (321); CaF₂: Ca ve F için B = 0,44 ve 0,76 Ų (0,47 ve 0,68); silisyum: 30 K'de 620 K (645), Keating'in enine modları fazla sert; elmas: 1910 ile 1970 K arası (2230). Izgara (−½, ½] aralığına katlanır: iyonik bir kristalin Coulomb toplamı ancak kesilmesi ölçüsünde periyodiktir ve Γ'dan uzakta yazılmış bir q bu yüzden kararsız çıkardı.

Isıl hareket (3B görünüm): ui(t)=mi−1/2∑kak Re[ek,i ei(qk⋅R−2πνkt+φk)]\mathbf u_i(t) = m_i^{-1/2}\sum_k a_k\,\mathrm{Re}[\mathbf e_{k,i}\,e^{i(\mathbf q_k\cdot\mathbf R - 2\pi\nu_k t + \varphi_k)}]; tüm dallar, 8³ ızgarasından çekilmiş 64 q vektöründe (büyük bir görünüm için daha az: görüntü başına en çok 300.000 atom × mod, her q o ölçüde fazla sayılır), rastgele φ_k fazları, ak2=2 (ℏ/4π u⋅THz)coth⁡(hνk/2kBT)/(νkNq)a_k^2 = 2\,(\hbar/4\pi\,\mathrm{u}\cdot\mathrm{THz})\coth(h\nu_k/2k_BT)/(\nu_k N_q): zaman üzerinden ortalamada ⟨u_α u_β⟩ termodinamiğinkine eşittir (tüm ızgara alınarak Cu ve NaCl üzerinde %1 içinde denetlenmiştir). Yavaşlatılmış zaman: kristalin en yüksek frekansı 1,2 Hz'e getirilir. Görünümdeki her atom, ilkel hücrenin bir atomuna ve bir R ötelemesine bağlanır.

Elastik sabitler: büyük dalga boyunda (q = 0,002 × 2π/a), n boyunca üç akustik mod ρv²'yi ve kütle merkezinin yer değiştirme doğrultusunu verir; buradan Christoffel matrisi Γ_ik(n) = C_ijkl n_j n_l elde edilir; 21 C_IJ (Voigt gösterimi, Kartezyen eksenler) bir sarmalın 40 doğrultusu üzerinde en küçük kareler yöntemiyle uydurulur. Bunlar durulmuş sabitlerdir: bir hücrenin atomları dalgayı izler. Hacim modülü: Voigt ve Reuss sınırlarının Hill ortalaması. Genleşme: yarı harmonik Grüneisen bağıntısı, α=γCv/(3BVat)\alpha = \gamma C_v/(3BV_{\mathrm{at}}), ve hücre a(T)=a293 [1+γ (U(T)−U(293))/(3BVat)]a(T) = a_{293}\,[1 + \gamma\,(U(T)-U(293))/(3BV_{\mathrm{at}})], U atom başına titreşim enerjisi; tüm eksenler boyunca aynı genleşme. γ verilir (varsayılan 2). Denetimler: silisyum C₁₁ = 165,6, C₁₂ = 63,9, C₄₄ = 79,2 GPa (ölçülen 165,7, 63,9 ve 79,6; Martin yaylarını bunlara göre ayarlamıştır); NaCl B = 25,8 GPa (25); bakır, merkezî yaylar: Cauchy bağıntısı C₁₂ = C₄₄, B = 101 GPa (137).

Manyetizma: Weiss ortalama alanı

Heisenberg Hamiltoniyeni, her çift bir kez sayılır, J > 0 ferromanyetik, artı Zeeman etkisi; etkileşimler manyetik komşu kabuklarına göre meV cinsinden (1 mÅ duyarlıkla ayırt edilen uzaklıklar, en çok on kabuk). Düzen eşdoğrusaldır: bir konum yukarı ya da aşağıdır ve r'deki atom için cos 2π k·r ile çarpılır; k ters örgü vektörlerinin yarıları cinsinden verilir (eksen başına 0, ½, 1). ½ manyetik hücreyi o eksen boyunca ikiye katlar; 1 merkezli bir hücrenin merkezdeki atomlarını ya da MnF₂'nin merkezindeki atomu ters çevirir. Bir atomun cos 2π k·r = 0 üzerine düştüğü bir düzen eşdoğrusal değildir ve kabul edilmez. Varsayılan spin: yüksek spinli 3d iyonu, katyonların yükü anyonlarınkiyle belirlenir, yörünge momenti sönümlüdür; Fe, Co, Ni metalleri: S = μ/2, μ 0 K'de ölçülen moment (2,22, 1,72 ve 0,606 μ_B).

Ortalama alan: her ⟨S_i⟩ manyetik hücrenin atomları üzerinde öz-tutarlı biçimde çözülür (Brillouin fonksiyonu, sönümlü yineleme), J_ij periyodik görüntüler üzerinden toplanır. Seçilen düzenin düzen sıcaklığı doğrusallaştırılmış problemden gelir: konum başına bir genlik, düzenin işaretleriyle (simetrikleştirilmiş matris, genlikleri aynı işaretli en büyük özdeğer). Hücrenin bütün düzenleri üzerindeki en büyük özdeğer, başka bir düzenin daha önce ortaya çıkıp çıkmayacağını söyler. χ∥ ve χ⊥ momentler boyunca ve onlara dik uygulanan küçük bir alanla elde edilir; toz örnekte (χ∥ + 2χ⊥)/3, manyetik atomların molü başına cm³ cinsinden. Düzenli bir ferromıknatıs için χ⊥ anizotropi olmadan tanımlı değildir: alan yalnızca mıknatıslanmayı döndürür. C(T) değiş tokuş enerjisinin türevidir. Doğrulama: T_C = S(S+1) z J / 3k_B ve θ = T_C (hacim merkezli kübik ferromıknatıs), T_N = −θ ve T_N altında sabit χ⊥ (CsCl tipi antiferromıknatıs), 5S(S+1)/(S² + (S+1)²) k_B'ye eşit C sıçraması ve MnO'nun yalnızca J₂'ye bağlı T_N'si.

Formüller kBTN=max⁡spec⁡(Cs/ns Wst Ct/nt),Wst=∑i∈s, j∈tJijσiσj,Cs=Ss(Ss+1)3;θ=∑ijgiCiJijCjgjkB∑igi2Cik_B T_N = \max\operatorname{spec}\big(\sqrt{C_s/n_s}\,W_{st}\,\sqrt{C_t/n_t}\big),\quad W_{st} = \sum_{i\in s,\,j\in t} J_{ij}\sigma_i\sigma_j,\quad C_s = \tfrac{S_s(S_s+1)}{3};\qquad \theta = \frac{\sum_{ij} g_i C_i J_{ij} C_j g_j}{k_B\sum_i g_i^2 C_i}

Örnekler, yayımlanmış etkileşimler bu kurala dönüştürülmüştür: MnO, J₁ = −0,77 ve J₂ = −0,89 meV (Kohgi ve ark., 1972, nötronlar), ortalama alanda T_N 181 K, ölçülen 117 K; NiO, J₁ = +1,37 ve J₂ = −19,0 meV (Hutchings ve Samuelsen, 1972), 523 K'ye karşı 882 K; MnF₂, J₁ = +0,068, J₂ = −0,302 ve J₃ = +0,004 meV (Morano ve ark., 2024), 67 K'ye karşı 87 K. MnO ve MnF₂ için değerler Alaei ve ark. (2025) derlemesindekilerdir, S²'ye bölünmüştür. α-demir: Pajda ve ark. (2001) tarafından hesaplanan on kabuk, J = 2 J_P / S(S+1), onların ortalama alan T_C değerini, 1415 K, yeniden verir; ölçülen 1044 K. Pajda'nın onuncu kabuğu (8 komşu) uzaklığını, Laue'nin bir araya topladığı 24 başka komşuyla paylaşır: orada J'si 8/32 ile ağırlıklandırılır.

Monte-Carlo: uzunluğu √(S(S+1)) olan klasik spinler; böylece ortalama alanları kuantum modelininkiyle aynı T_C'yi verir; periyodik sınır koşullu L³ manyetik hücrelik bir örnek (L en az 2 × etkileşimlerin menzili + 1; canlı ısıl çalkantı için L görünümü izler: gösterilen hücre sayısı kadar manyetik hücre; görünüm doldurulduğunda üç kristal hücresi, ya da Faz geçişleri modülüyle yaklaşık 6000 spin; eğriler için yaklaşık 1500 ile 2000 spin), her spin gerçek komşuları ve onların J'leriyle. Metropolis algoritması: genliği denemelerin yaklaşık yarısı kabul edilecek biçimde ayarlanan bir deneme dönmesi, min(1, e^{−ΔE/k_BT}) olasılığıyla kabul edilir. Eğriler seçilen düzenden T'nin %5'inde başlar ve ısıtılarak ilerler; her sıcaklık bir öncekinin son durumundan başlar (dengeye getirmek için 300 örgü taraması, ölçüm için 700); soğutulurken MnO dört domeninden birini rastgele seçerdi. Ölçülenler: enerji, düzen |Σ σ_i Ŝ_i|/N, öz ısı N(⟨E²⟩ − ⟨E⟩²)/(k_BT)², düzen alınganlığı N(⟨m²⟩ − ⟨m⟩²)/k_BT. T_C bu alınganlığın tepe noktasında alınır: Heisenberg modelinin öz ısısında yalnızca zayıf bir tepe vardır (negatif α üsteli) ve birkaç bin spinin gürültüsünde kaybolur. Doğrulama: hacim merkezli kübik ferromıknatıs, T_C = ortalama alan değerinin 0,77'si (k_BT_C = 2,054 J S(S+1), yayımlanmış klasik değer), 8³ hücrede %6 yakınlıkla. Düşük sıcaklıklarda C, her klasik spinde olduğu gibi spin başına k_B'ye yönelir: kuantum etkileri (C → 0) burada yoktur.

Manyetik grup: belgedeki eşdoğrusal düzen için Laue, uzay grubunun, manyetik hücrenin ötelemeleri de dahil olmak üzere, her manyetik atomu momenti θ det(W) W m olan bir atomun üzerine gönderen (W, w) işlemlerini tutar; θ = +1 (üniter işlem) ya da −1 (1′ ile); moment eksenel bir vektördür. Tip I 1′ içermez, tip III 1′ içerir ama momentleri ters çeviren bir öteleme içermez, tip IV bir anti-öteleme {1′|t} içerir. Grup, kendi eksenlerinden çıkarılan geleneksel bir tabana getirilir (üniter ötelemelerinin örgüsü, dönmelerinin eksenleri), sonra bir eksen değişikliği ve bir başlangıç noktası farkı dışında (1/8'lik, hekzagonal eksenlerde 1/24'lük ızgara), aynı tipten ve her türden aynı sayıda işlem içeren tablo gruplarıyla, 1′ ile ve 1′ olmadan, tam olarak karşılaştırılır. Tablolar ISO-MAG'inkilerdir (Stokes, Hatch ve Campbell, sürüm 1.4, 2022, Litvin'e dayanarak); kendi eksen seçiminde verilen 1421 gri olmayan grubun her biri yeniden bulunur. Bir konumda izin verilen momentler: konum simetri grubunun, yani atomu bir üniter öteleme farkıyla yerinde tutan işlemlerin, θ det(W) W'lerinin sabit altuzayı.

Nötronların manyetik kırınımı (Halpern ve Johnson, 1939): çizgiler manyetik hücrede indislenir, FM=p∑jfj(Q) μj e2πiQ⋅rjF_M = p\sum_j f_j(Q)\,\mu_j\,e^{2\pi i\mathbf Q\cdot\mathbf r_j}, μ_B başına p = 2,695 fm, μ_j = gS, f_j iyonun ⟨j₀⟩ form faktörü (Brown), ve yalnızca Q'ya dik bileşen saçar: |F_M⊥|² = |F_M|² (1 − (Q̂·m̂)²). Polarize olmayan nötronlar için çekirdekler ve momentler şiddette toplanır; Lorentz çarpanı 1/(sin²θ cos θ). MnO: en güçlü çizgi, tamamen manyetik olan (½ ½ ½) çizgisidir; MnF₂: çekirdeklere yasak olan (1 0 0) manyetiktir, momentler boyunca uzanan (0 0 1) ise yoktur.

Spin dalgaları (Holstein ve Primakoff, 1940), 1/S'de birinci mertebeden: ilkel manyetik hücre üzerinde (düzeni koruyan bir ötelemenin birbirinin üzerine gönderdiği atomlar yalnızca bir kez sayılır: hacim merkezli kübik demirde 1 atom kalır, MnO'nun ikiye katlanmış kübik hücredeki 32 atomundan 2 kalır), bozonik matris M(k)=(A(k)B(k)B(k)†A(−k)T)M(\mathbf k) = \begin{pmatrix} A(\mathbf k) & B(\mathbf k)\\ B(\mathbf k)^\dagger & A(-\mathbf k)^T\end{pmatrix}, A paralel çiftler için, B antiparalel çiftler için, Aii=∑lσiσlSlJil(0)+D(2Si−1)A_{ii} = \sum_l \sigma_i\sigma_l S_l J_{il}(0) + D(2S_i - 1), Aij,Bij=−SiSj Jij(k)A_{ij}, B_{ij} = -\sqrt{S_iS_j}\,J_{ij}(\mathbf k), Jij(k)=∑J eik⋅dJ_{ij}(\mathbf k) = \sum J\,e^{i\mathbf k\cdot\mathbf d} bağlar üzerinden. Enerjiler ηM'nin pozitif özdeğerleridir, η = diag(1, −1); Colpa yöntemiyle (1978) elde edilir: M = K†K (Cholesky), ardından hermitsel KηK† matrisi. Denetimler: hacim merkezli kübik ferromıknatıs, ħω = S(J(0) − J(k)), Γ'da sıfır (Goldstone modu); CsCl tipi antiferromıknatıs, ħω = S z|J| √(1 − γ²), iki kat dejenere; D anizotropisiyle enerji aralığı A02−B02\sqrt{A_0^2 - B_0^2}. Örneklerin etkileşimleriyle MnF₂'nin magnonları 6–7 meV'ye, demirinkiler 257 meV'ye çıkar. Dallar kristalin bölgesinde çizilir: bir antiferromıknatısın dalları orada, manyetik bölgesine katlanmış olarak görünür.

Anizotropi ve alan altında mıknatıslanma. Tek iyon anizotropi terimi −D Σ (S_i·m̂)², m̂ momentlerin ekseni olmak üzere, her atomun yerel alanına 2D⟨S_z⟩, düzen sıcaklığının doğrusallaştırılmış probleminin köşegenine de 2D ekler. Bir B alanında her değer için iki durum çözülür: eksenleri boyunca tutulan momentler ve devrilmiş momentler (antiparalel çiftler alana dik döndürülmüş, alana doğru eğilmiş). Laue, ortalama alan serbest enerjisi daha düşük olanı tutar, atom başına F=∑i−kBTln⁡ZS(∣hi∣/kBT)+12∑J m⋅m+D∑mz2F = \sum_i -k_BT\ln Z_S(|h_i|/k_BT) + \tfrac12\sum J\,\mathbf m\cdot\mathbf m + D\sum m_z^2, çift sayımlar düzeltilmiş olarak; aynı durumu alandan alana izlemek onu geçişin ötesinde yarı kararlı tutardı. Denetim: D = 0,02 meV ile MnF₂, Bsf=2BEBA−BA2B_{sf} = \sqrt{2B_EB_A - B_A^2} = 9,46 T, BE=zJ2S/gμBB_E = zJ_2S/g\mu_B, BA=2DS/gμBB_A = 2DS/g\mu_B; hesaplanan sıçrama 0,15 T içinde tutar, doyum da 2∑j∣Jij∣Sj/gμB2\sum_j |J_{ij}|S_j/g\mu_B değerinde. Ölçüm: 4,2 K'de 9,27 T (Felcher ve Kleb, 1996).

İzinli özellikler. İşlemlerin doğrusal kısımları W, θ = ±1 ile birlikte, manyetik nokta grubunu oluşturur. İzinli net moment, θ det(W) W'lerin sabit altuzayıdır; manyetoelektrik tensör (M = αE, E zaman tersinmesi altında çift olan polar bir vektör, M eksenel ve tek) α → θ det(W) W α Wᵀ olarak dönüşür ve izinli bileşenleri bu dokuz boyuttaki sabit altuzaydır; Kartezyen eksenlerde (x ∥ a, z ∥ c) a, b, c… parametreleriyle yazılır. Denetimler: Cr₂O₃ (−3′m′) α = diag(a, a, b) ve net moment yasak; yalnızca ters çevirmeyi koruyan MnF₂, MnO ve NiO'da manyetoelektrik etki yok; α-demirde net moment momentleri boyunca. Cr₂O₃: yapı ve düzen Brown, Forsyth ve Tasset'e (2002) göre, T_N = 307 K; yayımlanmış etkileşimleri kullanılan kurala göre 2 çarpanı kadar farklıdır ve verilmemiştir.

Faz geçişleri (modül)

Maksimal altgruplar: t altgrupları G/T bölüm grubundan, nokta grubunun maksimal altgrupları ile grubu kapatan ötelemelerden gelir; indisi 2 ile 4 arasındaki k altgrupları aynı indisli değişmez alt örgülerden (Hermite normal biçimleri), her öteleme seçimiyle gelir. Her altgrup, bir eksen değişimi ve bir başlangıç noktası farkıyla Tablolardaki gruplarla eşleştirilerek tanımlanır; ardından altgruplar G altındaki eşlenik sınıflarına göre, eşlenik sayısı ve domenlerle birlikte sıralanır: yönelimler (nokta grubunun indisi) × ötelemeler (örgünün indisi). Doğrulama: International Tables, cilt A1'deki Pm-3m, Fm-3m, Im-3m, P4/mmm, P6/mmm ve Fd-3m için maksimal altgrup listeleri. İniş, üst grubu, onun hücresini, konumlarını, P dönüşümünü ve p başlangıç noktasını belgeye (parents alanı) yazar; bunlar bozulmanın referansı olarak kullanılır ve referans, en yüksek üst gruptan itibaren tüm zinciri izler.

Simetri modları: G, H'nin hücresini içeren ve G altında değişmez olan m × m × m boyutunda büyük bir hücre üzerinde etkir; bu etkiyle sıra değiştiren rastgele bir işlemci Σ ρ(g) M ρ(g)ᵀ'nin özaltuzayları indirgenemez altuzaylardır ve karakterlerine göre türlere ayrılır. Dalga vektörü ötelemelerden okunur ve bölgenin noktalarına göre adlandırılır (Γ, X, M, R, L, W, H, N, P); temsil Γ'da Mulliken adını alır. Bir temsilin boyutu karakter formülünden çıkar. Düzen parametresi: izotropi altgrubu H olan tür; kübik ve dördüncü dereceden değişmezler simetrik kuvvetlerden, Lifshitz koşulu antisimetrik kareden. Yumuşak mod: en yüksek üst grubun fononları süper hücrede, Γ ile sınır noktalarının katlandığı bölge merkezinde, her özmod türler üzerine izdüşürülerek. Landau–Devonshire: BaTiO₃ için Bell ve Cross (1984) katsayıları (hesaplanan geçişler 392, 283 ve 202 K, P = 0,265 C/m²), PbTiO₃ için Haun ve ark. (1987, sıcaklıklar °C cinsinden) katsayıları (766 K, 0,757 C/m²).

Düzen–düzensizlik: alt örgüler, H'nin, üst grupta iki element tarafından paylaşılan bir konumdan gelen konumlarıdır; z_st, s'nin t içindeki birinci komşu sayısıdır. Bragg–Williams ortalama alanı: bileşimi korumak için μ ikiye bölme yöntemiyle, düzenden ve düzensizlikten başlayan sönümlü yineleme, en düşük serbest enerji tutulur; V, ortalama alan verilen sıcaklıkta düzenlenecek biçimde ayarlanır (β-pirinç: V/k = T_c/2). Sabit bileşimde, H'nin L³ hücresi üzerinde Kawasaki Monte-Carlo'su (iki alt örgü için L = 8, daha fazlası için 6), yüksek sıcaklıklardan düşüklere, her biri bir öncekinden başlayarak, 200 denge ve 3000 ölçüm taraması; iki bağımsız zincir (yüksek çözünürlükte sekiz, iki kat sıcaklıkla) istatistiksel momentlerini birleştirir. Ölçümler: η, konum başına C/k, alınganlık N(⟨η²⟩ − ⟨η⟩²)V/kT, Binder kümülantı. Denetimler: β-pirinç sürekli, Monte-Carlo düzeni yaklaşık 0,79 T_c(BW), yani hacim merkezli kübiğin Ising oranı; Cu₃Au ortalama alanda birinci dereceden.

İnterkalasyon gerilimi: hareketli iyonun konumunda örgü gazı, konumun kopyaları arasındaki en kısa iki uzaklıkta V₁ ve V₂ enerjileri, 12 × 12 × 1 hücre üzerinde büyük kanonik Monte-Carlo (sabit μ), μ'nün her değeri için 150 denge ve 1500 ölçüm taraması; ölçümler x, dx/dμ = N(⟨x²⟩ − ⟨x⟩²)/kT ve üç M noktasında sıralar hâlindeki düzen; gerilim V = V₀ − (μ − μ½)/e. LiₓCoO₂ için varsayılan değerler (V₁ = 120 meV, V₂ = 24 meV): x = ½'deki sıra düzeni 300 ile 340 K arasında erir (ölçülen yaklaşık 330 K, Reimers ve Dahn, 1992), 300 K'de 0,1 V'luk basamak. Model ¼ ve ¾'te de (2 × 2) düzenlenir, ki LiₓCoO₂ bunu göstermez; x = 0,75 ile 0,93 arasındaki iki fazlı düzlüğü de içermez (Van der Ven ve ark., 1998).

Çevrimiçi referans değerleri

Hizmetler

OPTIMADE hizmetleri (COD, OQMD, JARVIS, Alexandria…) sorgulanmaz: fiziksel özellik vermezler, çoğu zaman uzay grubunu da vermezler ve polimorfları karıştırırlar. Her hizmet tek başına başarısız olur, ötekileri durdurmaz; istekler yalnızca istendiğinde gönderilir.

Tutor

Laue'de

Alıştırmalar adımlardan oluşan belgelerdir. Motor saklanmış bir yanıtı değil simetriyi denetler: Wyckoff konumu (eşdeğer her konum kabul edilir), katlılık, konum simetrisi, atom sayısı, grup, derece, karo oranı, yoğunluk. Alıştırmalar (Tutor) rafının bir hedef kitle seçicisi vardır; Bilim tarafında alıştırmalar konulara göre sıralanır: örgüler ve yoğunluklar, uzay grupları ve sınıflar (kuvars, rutil, sfalerit, grafit), Wyckoff konumları, yapı kurma (CsCl, fluorit, perovskit, sfalerit, rutil), kırınım ve sönümler, toz kırınım desenleri (indisleme, d, 2θ, çizgi katlılıkları), bant yapıları (silisyum, galyum arsenür, bakır), düzlem grupları, frizler ve kuasikristaller. Yeni sorular kristal sınıfı, Laue sınıfı, Z, yoğunluk, dhkl, 2θ (Cu Kα₁), bir çizginin katlılığı, ilk çizgilerin indislenmesi, bir konumun koordinasyon sayısı, değerlik elektronlarının sayısı, bant aralığı, onun Brillouin bölgesindeki yeri ve soğurma eşiğinin dalga boyu üzerinedir. Alıştırma şeması yayımlanmıştır: kendi alıştırmalarınızı yazabilirsiniz.

Dışa aktarmalar

Laue'de

Şekiller (3B görünümler, stereogramlar, Tablo izdüşümleri, kırınım, toz kırınım desenleri) bir makaleye hazır vektörel PDF olarak dışa aktarılır. Veriler CSV (yansımalar, çizgiler) ve .xy (hesaplanan profil) olarak dışa aktarılır. Baskı veya kumaş… bir düzlem desenini fiziksel bir boyutta, dikişsiz tekrarla dışa aktarır. Çizgilerin bir kalınlığı ve stili vardır (düz, kesikli, noktalı, toz: çekirdekli bir üreteçle çizgi boyunca serpilen ve her açılışta aynı kalan taneler). SVG renk başına bir katmana sahip olabilir; DXF R12 milimetre cinsindendir ve renk başına bir katman içerir. Palet ASE, GPL ve Procreate olarak dışa aktarılır. Bir mandala santimetre cinsinden çapına göre basılır.

3B baskı

Model

Yazdırılan nesne, a, b ve c boyunca seçilen sayıda hücre için, kenar payı olmadan görünümdeki modeldir. Laue ondan kısa başlangıç parçalarını (nesnenin dışındaki atomlara giden yarım bağları) ve, aksi seçilmedikçe, hiçbir bağın tutmadığı atomları çıkarır. Her atom kapalı bir UV küresi olur (24 meridyen, 12 dilim). Her bağ, her biri kendi atomunun renginde olan ve ortada birleşen, yarı uzunlukta iki kapalı silindir olur. Tüm yüzler dışa doğru yönlendirilmiştir.

Katılar birbirine girer ve Laue onların Boole birleşimini hesaplamaz: baskı yazılımları aynı parçanın hacimlerini kendileri birleştirir. Ölçek, yarıçaplar dahil en uzun kenarı istenen boyuta getirir. Bir atomun yarıçapı, görünümdeki gibi 0,42 rcov0{,}42\,r_{\text{cov}}'dir; en az bir bağ yarıçapının 1,5 katıdır. Nesne ortalanır ve tablaya oturtulur (zmin⁡=0z_{\min} = 0).

Laue destek üretmez: baskı yazılımları bunları yazıcıya göre daha iyi hesaplar (ağaç ya da organik destekler, arayüz katmanları, çözünür malzeme). Gösterilen parça sayısı, atomlar ve bağlar grafiğinin bağlantılı bileşenlerinin sayısıdır.

Laue'de

STL ikilidir: üçgen başına 50 bayt, milimetre cinsinden, renksiz. 3MF (3MF Consortium'un Core belirtimi), 3D/3dmodel.model dosyasını unit="millimeter" ile içeren bir OPC arşividir. Her element için bir nesne vardır ve bu nesne, elementin rengini taşıyan bir temel malzemeye bağlıdır; ayrıca bileşenlerden oluşan bir üst nesne bulunur: baskı yazılımları onu birden çok parçalı tek bir nesne olarak açar. Testler her ağın kapalı olduğunu (her kenarın her yönde bir kez geçildiğini), yönlü hacmin pozitif olduğunu, ayrıca boyutu, yerleşimi ve kısa başlangıç parçalarının bulunmadığını doğrular.

NaCl baskı önizlemeleri, bir hücre ve 2 × 2 × 1 hücre
NaCl, bir hücre, sonra 2 × 2 × 1 hücre.

Kaydedilmiş görünümler ve sunum

Laue'de

Görünümü kaydet yönelimi, yakınlaştırmayı ve görüntülemeyi belgede saklar. Sun bunları bir seminer ya da ders için art arda gösterir.

Kaynaklar